Biyolojik olarak sentezlenmiş gümüş nanopartiküllerin su mercimeği (Lemna sp.) üzerinde toksik etkilerinin belirlenmesi

Gümüş nanopartiküller (AgNP) günümüzde birçok farklı sektörde yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu partiküllerin üretimi, kullanımı ve bertaraf edilmesi sırasında çevreye salınması kaçınılmaz olduğundan, özellikle sucul ortamda bulunan organizmalar açısından toksisitelerinin değerlendirilmesi önemlidir. Bu tez çalışmasında fitosentez ile elde edilen AgNP'lerin subakut toksisitesi Lemna minor L. bitkisi kullanılarak araştırılmıştır. Kirleticilerin etkisine karşı yüksek duyarlılığa sahip olan Lemna minor L. bitkisi stok kültürleri, OECD 221 kılavuzuna göre iklim odasında yetiştirilmiştir. Steinberg besi ortamında 8 haftalık aklimasyon süreci sonrasında, bitkilere 7 ve 14 gün boyunca farklı konsantrasyonlarda AgNP uygulanmıştır. Defne (Laurus nobilis L.) bitkisi ekstraktı ile elde edilen gümüş nanopartiküllerin oluşumu UV-VIS spektrofotometrik ölçümler ile belirlenmiştir. Fitosentez yöntemi ile sentezlenen AgNP'ler Fourier transform kızılötesi spektrometresi (FTIR), Zeta boyut ve potansiyeli, İndüktif eşlenmiş plasma kütle spektroskopisi (ICP-MS) ile Taramalı elektron mikroskobu (SEM) analizleri yapılarak karakterize edilmiştir. Analiz sonuçları, AgNP'lerin fitoiçerik ile kaplandığını, ortalama 102 nm boyutunda, homojen dağılımlı, küre şeklinde olduğunu ortaya koymaktadır. Lemna minor bitkilerine uygulanan AgNP konsantrasyonunun artışı, bireylerin yaprak sayısında ve büyüme hızında azalmaya neden olmuştur. Sonuçlar fitosentez yöntemi ile sentezlenen AgNP' lerin EC50 değerinin 4.78 mg/L olduğunu ve etki gözlenmeyen konsantrasyonun (NOEC) 0.1 mg/L olduğunu göstermiştir. Bu sonuçlara göre, sulara AgNP salınımının fitosentez yoluyla olsa bile Lemna minor üzerinde büyüme inhibisyonuna neden olduğu dolayısıyla toksikolojik açıdan bir risk oluşturabileceği belirlenmiştir.