Bleomisin ile oluşturulmuş deneysel skleroderma modelinde oktreotid tedavisinin etkinliği

Skleroderma (sistemik skleroz; SSc), deri ve çeşitli iç organların fibrozu ile karakterize kronik inflamatuar bir hastalıktır. Hastalığın patogenezi net olarak bilinmemekte, ancak kollajen ve diğer ekstraselüler matriks (ESM) moleküllerinin aşırı sentez ve depolanması ile fibroz oluşmaktadır. Oktreotid büyüme hormonunun sekresyonunu düzenleyen somatostatinin analoğudur. Büyüme hormonu karaciğerden İnsülin benzeri büyüme faktörü-I (IGF-I) üretimini artırmaktadır. Büyüme hormonunun birçok etkisi IGF-I aracılığı ile düzenlenmektedir. IGF-I güçlü bir büyüme ve differansiasyon faktörüdür. Pulmoner fibrozlu skleroderma hastaların bronkoalveolar sıvılarında IGF-I düzeyinin yükseldiği gösterilmiştir. Benzer şekilde, Morfea hastalarında doku ve serum IGF-I düzeyler yüksek bulunmuştur. Bleomisin (BLM) ile uyarılmış pulmoner fibroz modelinde ve idiopatik pulmoner fibrosis hastalarında oktreotidin anti-fibrotik etkinliği ortaya konulmuştur. Çalışmamızın amacı, BLM ile oluşturulmuş deneysel skleroderma modelinde oktreotid uygulamalarının profilaktik ve teröpatik etkinliklerinin belirlenmesidir. Çalışmaya 60 adet Balb/c dişi fare alındı. Erken evre grupları (grup I [kontrol grubu], II [sham-1 grubu], III [profilaktik oktreotid grubu]) ve geç evre grupları (grup IV [kontrol grubu], V [sham-2 grubu], VI [teröpatik oktreotid grubu]) olarak 6 grup oluşturuldu. BLM uygulanmayacak olan kontrol grubu farelere (grup I ve IV) tıraş edilmiş bölgeden her gün subkutan (sc) fosfat ile tamponlanmış salin (FTS) uygulandı. 1 mg BLM, 1 mL FTS içerisinde çözündürülerek II. ve III. gruplardaki farelere 3 hafta, V. ve VI. gruplardaki farelere 6 hafta boyunca 100 L (100 g) dozunda her gün sc uygulandı. BLM'e ek olarak, III. gruptaki (profilaktik oktreotid) farelere çalışmanın ilk gününden başlayarak, VI. gruptaki (teröpatik oktreotid) ise 21. günden başlayarak, çalışma sonuna kadar her gün sc oktreotid (100 μg/kg dozunda) enjekte edildi. İlk üç grup üç haftanın sonunda; kalan gruplar 6 haftanın sonunda sakrifiye edildi. Doku örnekleri histopatolojik inceleme ve real-time polymerase chain reaction (RT-PCR) analizleri için toplandı. Dermal doku TGF-β1, IGFBP-3 ve IGFBP-5 mRNA ekspresyonları RT-PCR ile belirlendi. Bleomisin uygulamaları artmış dermal inflamatuar hücre infiltrasyonuna, dermal fibroza ve dermal kalınlıkta artışa yol açtı. Benzer şekilde, kontrol grubu ile karşılaştırıldığında, BLM uygulanan plasebo gruplarında TGF-β1, IGFBP-3 ve IGFBP-5 mRNA ekspresyonları artmıştı. Plasebo grupları ile karşılaştırıldığında, TGF-β1 mRNA ekspresyonu hem profilaktik hem de teröpatik oktreotid gruplarında azalmıştı. Ancak, IGFBP-3 ve IGFBP-5 mRNA ekspresyonları sadece teröpatik okterotid grubunda belirgin azalmıştı. Diğer taraftan, oktreotid hem profilaksi hem de tedavi grubunda histopatolojik olarak dermal nekroinflamasyonu ve fibrozu azaltmıştır. Sonuç olarak, IGF-I'in dermal fibroza katkısının olduğu ve oktreotidin anti-fibrotik potansiyele sahip olduğu ifade edilebilir. Anahtar Kelimeler: Deneysel skleroderma, İnsülin benzeri büyüme faktörü-I, Oktreotid