Blokzincir teknolojisi tabanlı vergi denetimi

Devletin mali egemenliğinin temel enstrümanı olan vergi sistemlerinin adil olarak işlemesi, güçlü, etkin ve şeffaf bir denetim mekanizmasının varlığına bağlıdır. Çağdaş vergi sistemlerinin beyana dayalı olması nedeniyle mükellefin vergisel yükümlülüklerini, maddi gerçeğe ve vergi mevzuatına uygun olarak yerine getirip getirmediğinin verimli bir şekilde araştırılması gerekmektedir. Vergi denetimi, hukuk kuralları çerçevesinde, tarafsız ve nesnel bir yaklaşımla yapılmalı, denetim süreçleri ve sonuçları şeffaf ve hesap verilebilir olmalıdır. Verileri güvenli ve değiştirilemez olarak kaydeden merkeziyetsiz bir veritabanı olarak, eş zamanlı erişim ve izlenebilirlik sağlama gibi avantajlarıyla blokzincir teknolojisi, vergi denetiminin duyduğu tüm bu ihtiyaçlara çözüm sunabilmektedir. Uygulamadaki vergi denetim mekanizmasının veri manipülasyonuna açık olması, mükellef işlemlerinin izlenmesi noktasındaki aksaklıkları, teknolojinin sunduğu imkanlardan yararlanarak blokzincir teknolojisi tabanlı bir vergi denetim sisteminin tasarlanması fikrini ortaya çıkartmıştır. Çalışma kapsamında ilk bölümde blokzincir teknolojisinin temelini oluşturan dağıtık defter teknolojisi ile birlikte blokzincir teknolojisinin altyapısı açıklanmıştır. İkinci bölümde mevcut vergi denetim mekanizmasından kısaca bahsedilerek Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından kullanılan teknolojiler incelenmiştir. Ardından blokzincir tabanlı vergi denetim sisteminin kullanıcıları belirlenmiş ve sistem mimarisi tasarlanmıştır. Sistemin vergi denetim süreçleri üzerindeki etkileri tartışılarak çalışma noktalandırılmıştır. Tasarlanan sistemin, vergi kayıp ve kaçaklarıyla, kayıt dışı ekonomiyle mücadelede önemli bir rol oynayabileceği, vergi uyumunu artırabileceği görülmüştür. Bu çerçevede yasal düzenlemelerin yapılmasıyla blokzincir teknolojisinin vergi denetim süreçlerine entegre edilmesinin önemli olduğu düşünülmektedir.