Boğazköy ve Büklükale kazılarından ele geçen M.Ö. II. bine ait kerpiçlerin arkeometrik analizi

Bu tez çalışması Boğazköy (Çorum) ve Büklükale (Kırıkkale) arkeolojik kazılarından ele geçen M.Ö. II. Bin yıla ait 13 adet kerpiç ve sıva örneklerinin arkeometrik yöntemlerle incelemelerini içermektedir. Bu amaçla, kerpiç ve sıva örneklerinin arkeometrik karakterizasyon sürecinde XRD (X-Işınları Difraksiyonu), SEM-EDS (Taramalı Elektron Mikroskobu - Enerji Saçınımlı X ışını Spektroskopisi), ICP- MS (İndüktif Olarak Eşleştirilmiş Plazma - Kütle Spektrometresi), RAMAN Spektroskopisi, Volümetrik ve Atomik Absorbsiyon Analiz yöntemleri ile hammadde, pişirim sıcaklık aralığı, mineral ve element içerikleri gibi üretim özellikleri belirlenip, dönemine ait harç, kerpiç ve sıva üretim teknolojisi hakkında fikir edinilmiştir. pH testi ile içeriklerindeki kireç, asidik ve alkali oranları tespit edilmiştir. Ayrıca Karbon 14 (C14) analizi ile kerpiç ve sıva örneklerin yaş tayinleri belirlenmiştir. Çalışma sonucunda Boğazköy ve Büklükale yerleşimlerindeki kerpiç ve sıva örneklerinin ana hammadde içeriklerinin, benzer türde oldukları ve genellikle kurumuş göl veya nehir tabanlarından temin edilip, saz, kamış, saman veya bitkisel lifler ile birlikte çanak-çömlek parçaları kullanılarak nadiren de görülebilecek mineral ve elementler barındırdıkları XRD, EDS ve ICP sonuçlarıyla tespit edilmiştir. Boğazköy ve Büklükale kerpiç-sıva yapı malzemelerinin ana hammadde ve karakteristikleri, bağlayıcılık açısından illit ve kaolin içeren kil mineralleri ile nitelikli ve sağlam bir yapıya sahip oldukları tespit edilmiştir. Mikro yapısal ve kimyasal formları incelenip, gözeneklilik boyutu oldukça yüksek ve genel vitrifikasyonun düşük olduğu SEM sonuçları ile gözlemlenmiştir. Kerpiç ve sıva örneklerinin bazılarında hematit ve demire rastlanarak, renklere etki ettikleri görülmüştür. 500-1000 oC' aralıklarında gerçekleşen mineraller saptanarak, her iki yerleşim yerindeki bazı kerpiç ve sıva örneklerinin yoğun bir yangın aşamasından geçtiğini kanıtlamıştır. Karbon 14 analizine göre ise BK-6 örneğinin yaklaşık olarak M.Ö. 3650-3514 yılları arasına tarihlendiği saptanmıştır. RAMAN sonuçlarıyla Boğazköy ve Büklükale örneklerindeki bazı mineraler (kuvars, hematit v.b.) karakteristik bant değerleri ile saptanmıştır. pH testleri sonucunda ise her iki yerleşim yerine ait tüm kerpiç ve sıva örneklerinin aynı değerlerde ve zayıf bazik oldukları ayrıca tuz ile kireç içerdikleri tespit edilmiştir.