Bolu yöresinde yabani kirazın (Prunus avium L.) yetişme ortamı ve silvikültürel özellikleri

Türkiye'de ve Avrupa'da yayılış gösteren yabani kiraz (Prunus avium L.), odunu, kerestesi ve meyvesi ile ekonomik, ekolojik ve sosyo-kültürel yönden çok değerli; yaban hayatı ve biyoçeşitlilik açısından ayrıca yüksek işlevi olan, hızlı gelişen doğal bir türümüzdür. Yabani kirazın doğal yayılışında etkili olan yetişme ortamı ve silvikültürel özelliklerine ışık tutmak amacıyla bu tez çalışması 2014-2019 yılları arasında Bolu Orman Bölge Müdürlüğü içerisinde bulunan Bolu ve Aladağ Orman İşletme Müdürlüklerine bağlı toplam 12 adet işletme şefliğinde yürütülmüştür. Çalışma alanı içerisinde toplam 126 noktada 444 adet yabani kiraz bireyi belirlenmiştir. Yetişme ortamı özelliklerinin belirlenmesi amacıyla da beş yükselti basamağında 4 bakıda yabani kirazın bulunduğu toplam 18 noktada toprak profilleri açılarak toprak örnekleri alınmıştır. Yabani kiraz bireylerinin bulunduğu alanlar incelenerek bu türün yetişme ortamları tanımlanarak çeşitli ekolojik (bakı, yükseklik, eğim, toprak özellikleri) ve silvikültürel (kapalılık, sıklık, tür karışımı, çap, boy, göğüs yüzeyi, vb.) özellikleri belirlenmiştir. En yüksek ortalama göğüs çapı ve ortalama boya sahip yabani kiraz bireylerinin güney bakıda (güneşli bakıda) ve 750-1000 metreler arasında bulunduğu belirlenmiştir. Kiraz bireylerini içeren en yüksek meşcere sıklığı (meşcere göğüs yüzeyi) ise kuzey bakılarda yer almıştır. Standardize edilmiş çap/yaş verilerinin bakılara göre grup ortalamalarının en az birinin diğerlerinden farklı olduğu ve güney bakıdaki ortalama standardize çap/yaş değerlerinin diğer üç bakıdan (kuzey-doğu-batı) anlamlı düzeyde farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Yabani kiraz bireylerinin ışıklı kapalılığa sahip alanlarda, eğimli arazi sınıfında (%3-36), orta yamaçlarda, kuvarsit ana kaya üzerinde, mutlak ve fizyolojik toprak derinliği bakımından orta derin topraklar üzerinde en fazla oranda bulunduğu tespit edilmiştir. Genel olarak "Gövde veya Münferit Karışım" göstermekle beraber nadiren "Küme Karışımı" gösterdiği alanlar da bulunmuştur. Yabani kiraz bireylerinin yükselti arttıkça gölge ağaçlarıyla (özellikle göknar) olan karışım oranının arttığı ve toprak reaksiyonu açısından da en fazla oranda zayıf asit karakterde topraklar üzerinde (pH=5.5-6.5) bulunduğu tespit edilmiştir.