Bölüşüm ilişkileri ve bu ilişkilerin düzenlenmesinde etkili olabilecek iktisat politikalarının değerlendirilmesi (Türkiye örneği)

ÖZET Bölüşüm ilişkileri ve bu ilişkilerin düzenlenmesinde etkili olabilecek iktisat politikalarının değerlendirilmesi -Türkiye örneği- isimli çalışmamızın temel amacı 1963-1996 döneminde uygulanan iktisat politikalarının fonksiyonel, sektörel, bölgesel ve kişisel gelir dağılımı üzerindeki etkilerinin analizidir. Üç bölümden oluşan çalışmanın ilk bölümü, kavramlar ve bölüşüm teorilerinin incelenmesine ayrılmıştır. Burada, bölüşüm teorileri. Fizyokratlar, Klasikler, Neoklasikler, Keynezyen ve sentezci modeller ayrımında, kapalı ekonomi, açık ekonomi ve teknolojik gelişme varsayımları dikkate alınarak incelenmiştir. Bunun sonucunda, bölüşüm konusunun incelenmesinde ideolojilerin etkili olduğu ve bölüşümü tüm boyutlarıyla açıklamaya yönelik bir teorinin henüz geliştirilemediği görülmüştür. İkinci bölümde, bölüşümü etkileyen iktisat politikaları, teorik olarak, ekonomik süreç, ekonomik yapı, ekonomik sistem ve düzen başlıktan altında incelenerek, bu politikaların sektörel, fonksiyonel bölgesel ve bölüşüm üzerine etkileri değerlendirilmeye çalışılmıştır. Böylece, literatürde, genelde süreç politikalarıyla sınırlı olarak değerlendirilen bölüşüm politikaları farklı bir perspektiften ele alınmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde, ikinci bölümde yapılan incelemeler çerçevesinde, Türkiye'de 1963-1996 döneminde uygulanan iktisat politikaları, ithal ikameci büyüme dönemi( 1963-79) ve ihracata yönelik büyüme dönemi( 1980- 1996) ayrımında, bölüşüm üzerine etkileri yönünden değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmelere bağlı olarak, ölçülebilir, yeterli ve sağlıklı veri bulunan politika araçlarının bölüşüm üzerindeki etkileri ekonometrik modeller yardımıyla analiz edilmiştir. Yapılan inceleme ve analizler sonucunda ülkemizde bölüşüm yapısının fonksiyonel, sektörel, bölgesel ve kişisel olmak üzere tüm boyutlarıyla bozuk olduğu, 1980 sonrası dönemde izlenen politikaların bu süreçte belirleyici etkisinin bulunduğu görülmüştür. Bu nedenle, Türkiye'de, bölüşüm açısından gelinen noktanın, sosyal barışı bozma aşamasında bulunduğu, dolayısıyla, bölüşümün, uygulanacak iktisat politikalarında öncelikli amaç olarak ele alınması gerektiği anlaşılmıştır.