Borderline kişilik bozukluğunda etiyolojik faktörler: Erken çocukluk yaşantıları, ebeveyn çocuk ilişkileri ve ebeveyn psikopatolojisinin rolü

Bu tez çalışmasında erken çocukluk yaşantıları, ebeveyn çocuk ilişkileri ve ebeveyne dair faktörlerin borderline kişilik bozukluğu (BKB) etiyolojisindeki etkileri hem toplum hem de klinik örneklemde ele alınmıştır. Toplum örneklemi verileri 18-35 yaş aralığında olan 374 katılımcının online ya da yüz yüze katılımı ile toplanmış olup katılımcılara kartopu örnekleme aracılığıyla ulaşılmıştır. Klinik örneklem verileri 18-35 yaş aralığında olup çeşitli hastanelere ayakta tedavi için başvuran katılımcılara ek olarak herhangi bir şikâyeti olmayan ve toplum örnekleminden kartopu örnekleme yoluyla ulaşılmış katılımcılardan oluşturmaktadır. Bu bağlamda klinik örneklem çalışmasının analizleri BKB tanılı, diğer psikiyatrik tanılı ve sağlıklı 88 kişinin verisiyle yürütülmüştür. Çalışma kapsamında ebeveyn-çocuk ilişkisindeki sınır ihlallerini değerlendirmeye yarayan Yetersiz Sınırlar Ölçeğinin-YSÖ uyarlama ve geçerlik güvenirlik çalışması yürütülmüş olup söz konusu çalışmanın analizleri toplum örnekleminden kar topu örnekleme ile ulaşılan 505 katılımcıyla yürütülmüştür. Araştırmanın ilk aşamasında uyarlaması yapılan YSÖ kişinin ebeveynleri ile olan ilişkisindeki sınır ihlallerini farklı boyutlar açısından değerlendiren geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak yerel alan yazına kazandırılmıştır. Araştırmanın ana bulguları BKB tanılı katılımcıların travma puanlarının hem diğer psikiyatrik tanısı olan katılımcıların puanlarından hem de sağlıklı katılımcıların puanlarından anlamlı bir şekilde daha yüksek olduğunu ortaya koymuştur. Sağlıklı katılımcıların hem anne hem de babadan algılanan ilgi ve sıcaklık puanlarının BKB tanılı ve diğer psikiyatrik tanılı katılımcıların puanlarına kıyasla anlamlı şekilde daha yüksek olduğu, buna karşın gruplar arasında iç içe geçme puanları açısından herhangi bir fark olmadığı gözlenmiştir. Bulgular anneden algılanan psikolojik kontrol ve suçluluk uyandırma puanları açısından BKB tanılı grup ile diğer psikiyatrik tanılı grup arasında anlamlı bir fark olmadığını, buna karşın babadan algılanan psikolojik kontrol ve suçluluk uyandırma puanları açısından BKB tanılı grubun puanlarının diğer tanılı grubun puanlarından anlamlı bir şekilde daha yüksek olduğunu ortaya koymuştur. Toplum örneklemi verilerinin analizleri, anne için kurulan modelde BKB'yi en güçlü yordayan değişkenin anneden algılanan düşük düzeyde ilgi ve sıcaklık, baba için kurulan modelde ise BKB'yi en güçlü yordayan değişkenin babadan algılanan yüksek düzeyde psikolojik kontrolün kullanımı ve suçluluk uyandırma olduğunu ortaya koymuştur.