Borik asitin Sarcophaga africa (Wiedemann, 1824) (Diptera: Sarcophagıdae) larvalarının gelişimi, sterilitesi ve histolojisi üzerine etkilerinin araştırılması

Sarcophagidae familyasına ait olan ve kozmopolit bir yayılış gösteren Sarcophaga africa (Wiedemann, 1824) türü, patojenlerin taşınmasında aracı bir vektör olarak insan ve hayvanlarda sağlık problemlerine ve ciddi ekonomik kayıplara neden olmaktadır. Borik asit, en büyük rezervleri ülkemizde bulunan bor elementinin bir bileşiğidir ve zararlı böceklerle mücadelede etkin bir şekilde kullanılmaktadır. Bu çalışmada da BA'nın S. africa türü larvaların gelişimi ve sterilitesi üzerindeki etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Kültüre alınan sineklerden elde edilen larvalar üzerindeki deneyler 5 tekrarlı olarak yapılmıştır. Kontrol grubu ile 100 g besine 14, 28, 42 ve 56 mg BA ilave edilmiş olan farklı 4 deney grubunda, BA'nın larval gelişime olan etkileri ile steriliteye olan (kısırlaştırıcı) etkileri araştırılmıştır. Çalışmada BA'nın larvaların gelişim süresi, ağırlık, boy, pupa gelişimi ve boy-çap üzerine etkileri ile BA'ya maruz bırakılan larvalardan elde edilen ergin sineklerdeki steriliteye olan etkisi belirlenmiştir. Bununla birlikte, BA'nın sindirim sistemine olan etkileri histolojik açıdan incelenmiştir. Sonuç olarak BA'nın Grup II, III ve IV larvalarında gelişimi önemli düzeyde etkilediği (p<0.05); bununla birlikte, 14 mg BA uygulanan Grup I larvalarında kontrol grubuna göre boy ve ağırlıkların arttığı, gelişim süresinin ise azaldığı belirlenmiştir. BA uygulanan larvalardan elde edilen erginlerin ardışık 5 neslinde bırakılan larva sayılarında azalma, larvaların boy ve ağırlığında azalma ve erginlerin boylarında azalma tespit edilmiştir. Grup II, III ve IV larvalarının sindirim kanalında gözlenen histopatolojik değişiklikler, elde edilen bulguları destekleyici niteliktedir.