Bosnalı Aleaddin Sâbit Dîvânı'nın tahlili

Bu çalışma, XVII. yüzyılın ikinci yarısı ile XVIII. yüzyılın başlarında yaşamış olan Bosnalı Aleaddin Sâbit'in, Dîvânı'ndaki tüm şiirlerin beş ana başlık altında genel bir tahlili olarak hazırlanmıştır. Daha çok Bosnalı oluşu ve kendine has üslûbu ile araştırmacıların dikkatini çeken, aynı zamanda döneminin güçlü şairlerinden biri kabul edilen Sâbit'in şiirlerinden hareketle, çoğu makale olmak üzere birçok çalışma yapılmışsa da genel bir tahlil çalışmasının varlığı tespit edilememiştir. Bu çalışmada, Sâbit'in Divanı'nda yer alan tüm şiirleri incelenmek sûretiyle, içinde yaşadığı dönem ve topluma âit inanç, duygu, düşünce, tabiat, âşık-sevgili-rakip tipleri ve diğer şahsiyetler, sosyal ve siyasî hayattaki gelişmeler, sanat ve spor faaliyetleri, hastalıklar ve tedaviler, yiyecek ve içecek, kullanılan para, ticaret hayatı, ulaşım, kullanılan eşyalar, haberleşme, rezm ve bezm, davranış biçimleri, âdet, gelenek ve inanışlar, inşaî unsurlar vs. türlü hususlar ile ilgili unsurlar tespit edilmek sûretiyle ele alınmıştır. Sâbit'in Dîvânı'nın bu şekilde incelenmesiyle ortaya konulan bu çalışma, dönemin dinî, tasavvufî, sosyal, kültürel vd. birçok özelliğinin yanı sıra, kişiliği ve özel hayatıyla ilgili bilgileri de yansıtması açısından önemli olmakla birlikte; gerek sahayla, gerekse başta tarih ve folklor olmak üzere, farklı disiplinlerle ilgili yapılacak olan çalışmalara katkı sağlayacak olması bakımından da mühimdir.