Buğdayda pas hastalıklarına karşı bazı fungisit uygulamalarının ürediniospor yoğunluğu ve bin dane ağırlığına etkilerinin araştırılması

Buğday üretim alanlarında ciddi verim kayıplarına yol açan pas hastalıkları etmenleri (Puccinia spp.), buğdayın kültüre alınmasından günümüze kadar geçen süreçte önemli hastalıklardan biri haline gelmiştir. Bu patojenler (sarı, kahverengi ve kara pas), buğdayın farklı gelişim dönemlerinde ortaya çıkmakta ve özellikle yapraklar, yaprak kınları, gövdeler ile başaklar üzerinde "püstül" adı verilen kabarcıklar oluşturarak önemli ölçüde ürün kaybına neden olabilmektedir. Günümüzde bu etmenlere karşı kültürel önlemler, dayanıklı çeşitlerin kullanımı ve kimyasal mücadele gibi çeşitli yöntemler uygulanmaktadır. Bu çalışmanın amacı farklı gruplardan etkili maddeler içeren fungisitlerin bir veya iki kez uygulanmasıyla pas hastalıklarının oluşumu ve bin dane ağırlığı üzerindeki etkilerini araştırmaktır. Bu amaçla, in vivo denemeler Adana, İmamoğlu ve Ceyhan ilçelerinde yürütülmüş; 4 orijinal fungisit ve bunların farklı kombinasyonları hem tek hem de iki uygulama şeklinde denenmiştir. In vitro denemelerde, uygulama yapılan buğday yapraklarındaki ürediniospor yoğunluğuyla hasat edilen buğdaylardaki bin dane ağırlıkları incelenmiştir. Hastalık baskısının yüksek olduğu alanda fungisitlerin bir kez uygulanması hastalığı yeterince kontrol edememiş, iki kez fungisit uygulaması yapılan denemelerde ise pas hastalıkları %100'e ulaşan oranlarda engellenmiştir. Ürediniospor sayımlarında ise, tek uygulama yapılan fungisitlerde kontrole ait 120700 adet/cm²'lik yoğunluğa karşılık; Radius uygulamasında 40225 adet/cm² ve Quake uygulamasında 47750 adet/cm² değerleri elde edilmiş, böylece bu iki fungisitin ürediniospor sayısını azaltmada en etkili uygulamalar olduğunu göstermiştir. İki uygulama yapılan alanlardaki ürediniospor oluşumu gözlemlenmemiştir. Bin dane ağırlığı değerlendirmelerinde ise tek uygulama bin dane ağırlığında kaydadeğer bir artış göstermezken, iki kez fungisit uygulanan parsellerde bin dane ağırlığı önemli miktarda artmıştır. Bu sonuçlar, hastalık baskısının yüksek olduğu yıllarda tek uygulamanın yetersiz kalabileceğini ve iki uygulamanın ürediniospor oluşumunu tamamen durdurabileceğini ortaya koymakta olup, uygulama sayısının hastalık yönetimi açısından kritik öneme sahip olduğunu göstermektedir.