Evde mekanik ventilatöre bağlı trakeostomili çocukların ebeveynlerinin bakım yükü ve depresyon düzeylerinin belirlenmesi

Günümüzde teknolojik gelişmelerin sağlık alanına yansıması sonucu evde teknolojik cihazlara bağımlı olarak yaşamını sürdüren, özel bakım gereksinimli çocukların sayısı giderek artmaktadır. Bu çalışma evde mekanik ventilatöre bağlı trakeostomili çocukların ebeveynlerinin bakım yükü ve depresyon düzeylerinin belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Veriler, çocuk ve ebeveynlerine ilişkin 38 soru içeren "Sosyo-demografik Veri Formu", ebeveynlerin bakım yükünü belirlemek amacıyla kullanılan''Bakım Verme Yükü Ölçeği'' ve ebeveynlerdeki depresyon düzeyini belirlemek amacıyla kullanılan ''Beck Depresyon Ölçeği'' ile toplanmıştır. Araştırma Eylül 2017- Eylül 2018 tarihleri arasında Ankara'da Sağlık Bakanlığına bağlı Dr. Sami Ulus Kadın Doğum Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesinin Evde Sağlık Hizmetleri Birimine kayıtlı 1-18 yaş arası evde mekanik ventilatöre bağlı trakeostomili çocuğu olan 70 ebeveyn ile yapılmıştır. Çalışmamıza katılan ebeveynlerin çocuklarının %62.9'u erkek olup, %32.9'u 3 yaş ve altı, %47.1'i nöromüsküler hastalık grubundadır. Çocukların %51.4'ü 25 ay ve üzeri süredir mekanik ventilatöre bağlı yaşamını sürdürmektedir. Görüşülen ebevenylerin tamamı anne olup, %55.7'si 31-40 yaş arasında, %35.7'si ilkokul ve altı eğitim düzeyindedir. Çalışmanın sonucunda, annenin eğitim düzeyi, aile tipi, çocukların cinsiyeti, yaşı, hastalık grubu, beslenme tipi ve ventilatöre bağlı kalma süresinin, annenin bakım verme yükü ve depresyon puan ortalamaları üzerinde etkili olmadığı belirlenmiştir (p>0.05). Annenin yaşı ve annede hastalık olması, ailenin ekonomik durumu, annenin sosyal izolasyon ve bakım sırasında sorun yaşaması, aile bağlarının ve mahremiyetinin etkilendiğini düşünmesi ile bakım verme yükü ve depresyon puan ortalamaları arasında anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır (p<0.05). Ayrıca bakım verme yükü ve depresyon ölçeği puan ortalamaları arasında pozitif yönde, zayıf derecede ilişki tespit edilmiş olup, bakım verme yükü puanı arttıkça, depresyon ölçeği puanının arttığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, teknolojiye bağımlı çocukların evde bakımları öncelikle anneler tarafından karşılanmakta olup, anneler fiziksel ve psikolojik olarak zorlanmaktadır. Hastaneden eve geçiş döneminde hemşirelerin ebeveynleri evde bakım konusunda yeterli desteklemesi, taburculuk eğitimi ve danışmanlık yapması, ev ziyaretleri ile desteği sürdürmesi çok önemlidir. Tıbbi teknolojiye bağımlı çocuklara yönelik evde bakım hizmetlerinin planlanması, geliştirilmesi, değerlendirilmesi, destek ve eğitimin düzenli aralıklarla verilmesi ve annelerin bakım verme yükünü azaltacak çalışmaların yapılması önerilebilir. Anahtar Kelimeler : Teknolojiye Bağımlı Çocuk, Bakım Verme Yükü, Depresyon, Ebeveyn, Evde Bakım, Hemşirelik