Osmanlı İmparatorluğu'nda naiblik kurumunun bürokratikleşmesi ve modernleşmesi: 1839-1864

Bu tez, erken Tanzimat döneminde Osmanlı İmparatorluğu'nda naiblik makamını incelemektedir. Araştırmanın amacı, Tanzimat döneminde Osmanlı Devleti'nin hukuk alanındaki reformlara ışık tutmaktır. 17. ve 18. yüzyıllarda Osmanlı hukuk sisteminde iltizamın yaygınlaşmasıyla, naibler, kadıların hukuki ve idari yetkileri ile taşrada önemli güç sahipleri haline gelmişti. Tanzimat'la birlikte bu konum, diğer yerel iktidar sahipleri ile birlikte yeni kurulan merkezi yönetimin hedefi haline geldi. Bu çalışmada, hukuk alanında yaşanan dönüşüm, Tanzimat döneminin merkeziyetçilik anlatısına göre analiz edilmektedir. Bu tez, naiplerin yasal ve idari güçlerini kullanarak diğer yerel ve merkezi aktörlerle siyasi ilişkiler kuran ve yerel siyasette önemli rol oynayan siyasi aktörler olduğunu öne sürmektedir. Son olarak, hükümetin yargı alanı üzerindeki kontrolünü artırmak için naipler üzerinde yeni kontrol biçimleri yarattığı iddia edilmektedir. 1839-1864 yılları arasında görevden alınan naiplerin sayılarının analizine dayanarak, hükümetin naiblere karşı bir güç mekanizması kurmak için usulsüzlük, yolsuzluk ve rüşvet iddialarıyla naipleri görevden alma uygulamasını sıklıkla kullandığı ileri sürülmektedir.