Bursa Emir Sultan Camii haziresinde yer alan mezar taşlarının kitabelerinin incelenmesi

Mezar taşları Osmanlıların vazgeçemediği görsel süsleme sanatlarından biridir. Türk kültüründe mezar ve mezar yapıları her zaman ön plana çıkmıştır, "Tarihte Osmanlı Devleti, hakimiyet kurduğu topraklarda çok sayıda anıtsal mezar yapıları inşa etmişdir. Yalnızca Sultanlar için değil toplumun dini ve sosyal önderleri için de anıtsal türbeler, mezarlar, mezar taşları özenle yapılmıştır.Araştırmada Bursa ili Emir Sultan Camii Haziresinde yer alan Mezar Taşlarının Kitabelerinin incelenmesi ele alınmıştır. Mezar taşlarının Osmanlıca kitabeleri okunulmuş, hangi Hat yazı çeşidi ile yazılmış olduğu belirlenmiş, mezar baş taşının hangi teknik ile yazılıp süslendiği belirlenmiş, daha önce yapılmış araştırmalarda Mezar taşlarındaki çevirilerin yanlış olup olmadığı karşılaştırılmış, mezar taşları fotoğraflanıp belgelenmiş, mezar taşlarının en, boy, çap, kalınlık ölçüleri belirlenmiş, hem mezarlığın çevre bakımı, hem baş taşlarının bakımı, orjinallik durumu, onarım görüp görmediği tespit edilmiştir.Araştırmada asıl önemli olan nokta baş taşlarıdır. Kitabelerin baş taşlarında olması sebebinden dolayı özellikle baş taşlarının incelenmesi araştırmanın kapsamına alınmıştır. Ayrıca Bursa ilinin tarihi gelişimi, önemli Camileri, türbeleri, kümbetleri, medreseleri, hanları ve araştırma yapılan Emir Sultan Mezarlığının ve Camiinin tarihi gelişimi ile ilgili bilgi toplanmıştır.Mezarlığa ve Camiye ismini veren Emir sultan (Muhammed Şemseddin) 1368 yılında Buhara' da doğdu. Peygamber efendimizden aldıkları manevi emir üzerine Yıldırım Bayazıd' ın kızı Hundi Fatma Sultan ile evlenmişler bu evlilikten Emir Ali adında bir oğlu ve iki kızı olmuştur. Emir Sultan Hazretleri iki kanatlı yani hem zahiri hem de batıni ilimleri tahsil etmiş ve okutmuşlardır. Bu sebeple kendisine Kerametler Sultanı denmiştir. 63 yaşında iken veba salgınında vefat etmiştir. Emir Sultan Camii altı kubbeli olarak inşaa edilmiş ilk camii 1795 depreminde yıkılmış, 1800 lü yılların başlarında III. Selim döneminde tek kubbeli olarak yenilenmiştir. Caminin giriş kapısı üzerinde 1800'lü yılların başlarında sultan III. Selim han tarafından tamir edildiğini gösteren kitabe yer almaktadır. Camiinin duvarlarında 48, kubbe kasnağında ise 12 olmak üzere toplam 60 penceresi vardır. Minareler kesme taştandır. Kaideleri kare tabanlıdır. 1868 yılında yenilenmiştir.Bursa Emir Sultan Camii Haziresinde yer alan mezar taşlarının kitabeleri incelendiğinde mezar taşlarının çoğunun malzemesinin mermer olduğu görülür. Mezar Taşların tarihleri 1200 ve 1300lü yıllar arasına denk gelmektedir. Bu tarihler arasında mezar taşlarının bazıları onarım görmüştür. Onarım gören mezar taşlarının bazıları aslını kaybetmiştir. Mezarlıklar müdürlüğünün tarafından yaptırılmış olan bir araştırmada mezar taşlarından bir tanesinin kitabesi okunurken bir ayetin yanlış okunulduğu görülmüştür.Mezar taşlarında bulunan sarığın biçimi, ölünün hayattayken işgal ettiği mevkii, sosyal seviyesini veya mezarın yapılış tarihini belli etmektedir. Burada baş taşlarında hangi tür sarığın olduğu, insanların mevkileri ve mezarların bakım durumları da gösterilmiştir. Elde edilen bilgilere göre kullanılan başlıklar içinde Kallavi kavuk, Mahmudi fes, Azizi fes, ve Hamidi fes örneğine çok rastlanmıştır. Kitabeler incelendiğinde Celi talik yazı çeşidi mezar taşlarında çok kullanılmış olup genellikle mezar taşları erkeklere aittir. Hazire orijinalliğini koruyan mezar taşlarını bünyesinde barındırmaktadır.Bursa Emir Sultan Mezarlığı Haziresinde bulunan mezar taşı örnekleri çok değerlidir. Bunun için her bir mezar taşı örneğinin resimleri çekilip; gerekli araştırmaları yapılıp gelecek nesillere aktarılması için katalog kısmında bunlara yer verilmiştir.Anahtar Kelimeler: Mezar Taşı, Yazı çeşidi ve Kitabe