Bursa ili armut bahçelerinde cacopsylla pyri (L.) (Hemiptera:Psyllidae)'nin yayılış alanı ile doğal düşmanlarının belirlenmesi

Türkiye'de yetiştiriciliği en çok yapılan yumuşak çekirdekli meyve türlerinden birisi olan armut (Pyrus communis L.) önemli bir ihracat ürünüdür. Marmara Bölgesi'nde armut üretimi en fazla Bursa İlinde yapılmaktadır. Armut yetiştiriciliğinde verimi etkileyen en önemli bitki koruma sorunlarının başında Armut yaprak pireleri olarak bilinen zararlı Armut psillidi, Cacopsylla pyri (L.) (Hemiptera: Psyllidae) gelmektedir. Zararlının nimf ve erginleri armut ağaçlarında doğrudan ve dolaylı zarar yapar. Esas zararı yapan nimfler çiçek, yaprak, tomurcuk ve sürgünlerde emgi yaparak beslenir ve balımsı madde salgılarlar. Salgıladıkları tatlımsı maddeler ile solunum ve fotosentezi engeller ve meyvelerin pazar değerini düşüren bir isli yapı (fumajin) oluşturur. Yoğun bulaşmalarda ağaçların gelişmesi durur; yaprak, çiçek ve meyve dökülmeleri, meyve şekil bozuklukları meydana gelir. Birkaç yıl tekrarlayan yoğun bulaşmalarda ağaçların dallarında ve tümünde ölüm meydana gelir. Ayrıca bazı hastalık etmenlerinin (özellikle ateş yanıklığı hastalığı) vektörlüğünü yaptıkları da bilinmektedir. Bu sebeple zararlının kontrolünde gerekli önlemlerin alınması önemlidir. Bu amaca yönelik ele alınan çalışmada zararlının yayılış alanı ile doğal düşmanlarının belirlenmesi hedeflenmiş olup, çalışma Bursa ilinin en çok armut yetiştirilen 9 ilçesinde (Osmangazi, Kestel, Gürsu, Yıldırım, Kemalpaşa, Karacabey, İznik, Nilüfer ve Orhangazi) 2020-2021 yıllarında yürütülmüştür. Zararlının ve doğal düşmanlarının varlığı sarı yapışkan tuzak, japon şemsiyesi ve gözle kontrol yöntemi ile belirlenmiştir. Çalışmada Bursa ilinin armut yetiştiriciliği yapılan tüm ilçelerinde bahçelerin zararlı ile bulaşık olduğu (%100), 13 bahçede az, 12 bahçede orta, 9 bahçede ise yoğun bulunduğu ve zararlının tüm ilçelerde yayılış gösterdiği tespit edilmiştir. Özellikle mayıs ve temmuz aylarında zararlının yoğun olarak bulunduğu gözlemlenmiştir. Zararlının doğal düşmanları arasında farklı beş familyaya ait sekiz predatör tür bulunmuştur. Tespit edilen türler; Anthocoris nemoralis (F.) ve Orius minutus (Linnaeus, 1758) (Heteroptera: Anthocoridae), Deraeocoris rutilus (Herrich-Schäffer, 1839) (Hemiptera:Miridae), Nabis punctatus Costa, 1843 (Hemiptera: Nabidae), Adalia bipunctata (Linnaeus, 1758), Coccinella septempunctata (L.) (Coleoptera:Coccinellidae) ve Propylaea quatuordecimpunctata (Linnaeus, 1758), Chrysoperla carnea (Stephens)(Neuroptera :Chrysopidae)'dır. En fazla gözlemlenen avcı böcek türü A. nemoralis olmuştur.