Bursa ili ve çevresindeki termal, maden ve yeraltı sularının jeokimyasal incelenmesi

Batı Anadolu Genleşme Alanı ve Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun (KAFZ) güney kolunun etkisindeki Bursa, yeraltı suyu kaynakları, mineralli ve sıcak su kaynakları açısından oldukça zengin bir ildir. Bu farklı tektonik zonların yanısıra Batı Anadolu'nun önemli yükseltilerinden Uludağ masifi de bölgede bulunmaktadır. Sıcak su kaynakları, plutonun kuzeyinde şehir merkezinde yüzeye boşalırlarken, maden suları plutonun güney batısında Nilüfer çayı boyunca tektonik bir vadiden yüzeye çıkmaktadırlar. Soğuk su kaynakları ise Bursa Ovası ile Uludağ'ın zirvelerine dek farklı yüksekliklerden yüzeye çıkmaktadırlar. Sıcak suların duraylı izotop bileşimleri soğuk sularınkine benzerlik göstermekte olup, bu benzerlik sıcak suların Uludağ'ın yüksek kesimlerinden (1800 m'ye varan seviyelerden) beslendiğine, Bursa Ovasının binlerce metre derinliklerine dek jeotermal gradyan etkisiyle ısınarak yükselerek, kırık sistemlerinin etkisiyle yüzeye çıktığına işaret etmektedir. Bu çevrimin hızlı gerçekleşmesi ve soğuk su karışımları nedeniyle sıcak sularda belirgin su-kaya etkileşimi gözlenmeyip, daha çok su-su karışım etkisi gözlenmektedir. Buna karşın maden sularında granit ve gnays konglomeralarının su ile etkileşimiyle belirgin bir su-kaya etkileşimi gözlenmektedir. Maden sularının yüzeye çıkışı sınırlı bir alanda olup, derinden gelen gazların yeraltı suyuna karışması ile oluşmaktadırlar. Bu dar alanda yüzeye çıkan suların fiziksel, kimyasal ve izotopik bileşimleri değişiklik sunmakta ve derine inildikçe suların sıcaklıkları artmaktadır. Bölgedeki meteorik kökenli sularda Uludağ'ın zirvelerinden eriyerek yeraltı suyuna karışan kar sularının etkisine bağlı mevsimsel değişimler fiziksel ve izotopik bileşimlerden izlenebilmektedir. Bu aynı zamanda sıcak suların sığ yüzeysel karışımlardan hızla etkilendiklerini göstermektedir. Anahtar sözcükler : Sıcak su, Maden suyu, Jeokimya