Bursa'da kullanılan yapı malzemelerinde doğal radyonüklid analizi

Yapı malzemeleri, iç ortamlarda maruz kalınan doğal radyasyon seviyesini etkileyen önemli kaynaklardan biridir ve bu malzemelerde bulunan doğal radyonüklidler insan sağlığı açısından potansiyel radyolojik riskler oluşturabilmektedir. Bu çalışmada, Bursa ilinde yapı malzemesi olarak kullanılan çimento, tuğla, kum ve alçı ile yüzey malzemeleri olan mermer, fayans ve derz dolgu olmak üzere toplam 27 adet numune rastgele toplanmıştır. Numunelerin 226Ra, 232Th ve 40K radyonüklid aktivite konsantrasyonları 3"x3" NaI (Tl) gama spektrometresi kullanılarak belirlenmiştir. Çalışma kapsamında analiz edilen yapı malzemelerindeki, 226Ra, 232Th ve 40K aktivite konsantrasyonlarının sırasıyla BDL (dedeksiyon sınırının altında)-81.16 Bqkg-1, BDL-94.22 Bqkg-1, BDL-781.26 Bqkg-1 arasında değiştiği belirlenmiştir. 226Ra ve 232Th aktivitelerinin en yüksek ortalama değerleri sırasıyla 33.6 ve 43.2 Bqkg-1 ile çimento numunelerine ait iken, 40K için ölçülen en yüksek ortalama değer 771.2 Bqkg-1 ile tuğla numunelerine aittir. Ayrıca, numunelerdeki radyolojik tehlikeleri değerlendirmek için elde edilen aktivite konsantrasyonları kullanılarak radyum eşdeğer aktivitesi (Raeq), iç mekan havasında soğurulan doz oranı (Diç), yıllık etkin doz eşdeğeri (YEDE), dış tehlike indeksi (Hdış), iç tehlike indeksi (Hiç) ve gama indeksi (Iγ) hesaplanmıştır. Raeq değerleri uluslararası kabul görmüş sınır değer olan 370 Bqkg-1'in altında kalmaktadır. Çimento 2, Çimento 4 ve Çimento 7 numuneleri dışında tüm yapı malzemelerinde Din değerleri kabul edilebilir sınır değeri içerisindedir. Bu yapı malzemeleri için hesaplanan YEDE, Hiç, Hdış ve Iγ değerleri önerilen eşik değerin altında bulunmuş olup, radyolojik risk oluşturmamaktadır. Bu özellikleri göz önünde bulundurulduğunda, söz konusu malzemeler yapı malzemesi olarak kullanım açısından uygundur.