İşadamı örgütleri ve dış politika: Türkiye'de devlet-iş dünyası ilişkilerini yeniden değerlendirmek

Türkiye'nin dış politikasının tanımlanmasında ekonomik konuların rolü giderek artmakta ve bu durumun bir sonucu olarak ekonomi dünyasından özel sektörün kurumsal temsilcileri işadamı örgütleri gibi devlet-dışı aktörler politikaların belirlenmesi ve uygulanmasında önemli birer oyuncu olarak ön plana çıkmaktadır. Bu çalışmada işadamı örgütlerinin dış politikada artan etkinliklerinin, Türkiye'deki devlet-iş dünyası ilişkilerinde patronaj ilişkileri ağırlıklı devlet korporatizmine dayalı bir yapıdan liberal korporatizm gibi daha biçimsel, kurumsallaşmış ve katılımcı yapılara doğru bir dönüşüme işaret edip etmediği sorgulanmaktadır. Bu konuyu aydınlatmak için üç işadamı örgütünün (Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu, Türkiye Müteahhitler Birliği ve Türkiye İhracatçılar Meclisi) son otuz yıl içerisindeki deneyimleri, devleti asil, işadamı örgütlerini de devlet namına bir takım işlevleri yerine getiren ve bunun karşılığında belirli teşvikler edinen vekil olarak konumlandıran iki katmanlı bir asil-vekil modelinin tarihsel-kurumsalcı bir çerçeve içerisinde uygulanması suretiyle incelenmektedir. Geliştirilen modelin farklı boyutları hükümet ve bürokrasi arasındaki etkileşim; devlet ve işadamı örgütleri arasındaki mukavele; işadamı örgütlerinin özerkliği; işadamı örgütlerinin yönetim ve üyeleri arasındaki etkileşim; ve işadamı örgütleri arasındaki işbirliği ve rekabettir. Çalışmada Zaman içerisinde bu beş farklı boyutta yaşanan değişimlerin incelenmesi vasıtasıyla Türkiye'deki devler-iş dünyası ilişkilerinin gelişimi ve kısıtlamaları tartışılmaktadır. Bu suretle çalışma Türkiye'nin siyasi iktisadı ve dış politikası konusunda literatüre katkıda bulunabilmeyi ümit etmektedir.