Büyük azı-keser diş hipomineralizasyonlu çocuk hastalarda diş gelişiminin ve kemik trabekülasyon yapısının değerlendirilmesi ve risk faktörleri ve ağız içi bulgular ile ilişkisinin incelenmesi

Büyük azı-keser diş hipomineralizasyonu (BAKH), mine dokusunun gelişimsel olarak yetersiz mineralizasyonu sonucu ortaya çıkan, sıklıkla hassasiyet, çürük eğiliminde artış ve estetik sorunlar ile seyreden bir bozukluktur. Bu çalışmanın amacı, BAKH'li çocuk hastalarda diş gelişiminin ve kemik trabekülasyon yapısının değerlendirilmesi ve risk faktörleri ve ağız içi bulgular ile ilişkisinin incelenmesidir. Çalışmaya, 7,99–9,99 yaş aralığında olan, 90 BAKH'li ve 90 sağlıklı olmak üzere 180 çocuk hasta dahil edildi. Diş gelişimi Willems, Cameriere, Nolla ve Haavikko yöntemleri ile panoramik radyografiler üzerinden değerlendirildi. Aynı radyografilerden, belirlenen altı farklı alanda trabeküler kemik yapısı fraktal analiz yöntemi ile incelendi. Çocuk hastaların prenatal, perinatal ve postnatal dönemlerine ait veriler, anket yoluyla toplandı ve ağız içi bulgular klinik değerlendirme ile kaydedildi. Elde edilen veriler, istatistiksel olarak analiz edildi. BAKH'li çocukların ailelerinin çoğunluğunun kırsal kesimde yaşadığı, annelerinin çalışmadığı, babalarının işçi ve sosyoekonomik seviyelerinin düşük gelir seviyesinde olduğu belirlendi. Prenatal döneme ilişkin bilgiler incelendiğinde, hamilelik sürecinde ateşli hastalık geçirme öyküsünün, BAKH şiddet düzeyindeki artışla birlikte daha sık bildirildiği görüldü (p<0,05). Perinatal döneme ait veriler değerlendirildiğinde, doğum şekli ile BAKH şiddeti arasında anlamlı ilişki saptandı; sezaryen doğum oranı, şiddetli BAKH grubunda en yüksek düzeyde bulundu (p<0,05). Postnatal dönem incelendiğinde, şiddetli BAKH görülen çocukların çoğunluğunun, 12-24 ay süre anne sütü aldığı (p=0,05), BAKH şiddet seviyesi arttıkça DMFT ve DMFS değerlerinin arttığı gözlemlendi (p<0,05). Diş gelişimi değerlendirildiğinde, BAKH grubunda Nolla metodu ile hesaplanan diş yaşı değerlerinin, kontrol grubuna kıyasla daha yüksek olduğu; BAKH grubunda Cameriere metodu ile hesaplanan diş yaşı değerleri, kontrol grubuna kıyasla daha düşük olduğu gözlemlendi (p<0,05). Fraktal analiz sonuçları, özellikle sağ kondil, sağ angulus ve sol angulus bölgelerinde BAKH'li çocukların kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde daha düşük fraktal boyut değerlerine sahip olduğunu ortaya koydu (p<0,05). Bu çalışma, BAKH'nin yalnızca lokalize bir mine defekti olmayıp diş gelişimini geciktirebilen ve kemiğin trabeküler yapısında mikro düzeyde bozulmalara sebep olabilen sistemik bir durumun bileşeni olabileceğini göstermektedir. Bu birliktelik, BAKH'nin etiyopatogenezinde bildirilen sistemik faktörlerin rolünü güçlendrimekte olup BAKH ile sistemik gelişim arasındaki ilişkinin daha kapsamlı örneklemler ve ileri görüntüleme teknikleri kullanılarak araştırılması gerekliliğini ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: BAKH, Diş Yaşı, Diş Gelişimi, Fraktal Analiz, Çocuk Diş Hekimliği