Büyük ve Küçükkızılcık (Göksun-Kahramanmaraş) cevherleşmelerinin mineralojik ve jeokimyasal özellikleri; metal ve sıvıların kaynak ve kökeni üzerine izotopik çalışmalar

Büyük ve Küçükkızılcık Pb-Zn cevherleşmeleri Kahramanmaraş iline bağlı Afşin kazası sınırları içinde, 1/25000 ölçekli ELBİSTAN L37 d2 topografik paftası kapsamındadır. Cevherleşmeler, Küçükkızılcık köyü batısından başlayıp, Büyükkızılcık köyü kuzeyinden Afşin' e doğru yaklaşık 14 km uzunluğundaki bir zon boyunca gözlenmektedir. Çalışma alanındaki cevherleşmeler batıda barit-antimuanit-fluorit, orta kesimlerde pirit-kalkopirit, doğu kesimlerinde ise galen-sfaleritce zengin zonlar şeklinde gözlenmektedir. Çalışma alanındaki iz element analiz sonuçlarına göre bölgedeki örneklerin iz element açısından Türkiye ve dünyadaki barit cevherleşmelerine göre çok fakir olduğu görülmektedir. Yöredeki barit cevherleşmesinin ∑NTE içerikleri 4,31 ile 14,44 ppm arasında değişmekte olup, bu örnekler kondritlere göre normalleştirildiğinde HNTE bakımından zenginleştiği görülmektedir. Cevherleşmeler üst kabuk kökenli olduğu için HNTE bakımından zenginleşmiştir. Sıvı kapanım incelemeleri Büyük ve Küçükkızılcık cevherleşmelerinde barit ve kuvarslarda yapılmıştır. Sıvı kapanımlarında ölçülen TFM, TmICE ve TH değerlerinden, hidrotermal çözelti içinde NaCl ile birlikte CaCl2 MgCl2 gibi tuzların bulunduğu, çözeltinin tuzluluğunun % NaCl eşdeğeri olarak % 4,5 ile 2 aralığında olduğu, çözeltilerin sıcaklığının 105C ile 120C arasında değiştiği belirlenmiştir. Ayrıca sıvı kapanımlardaki homojenleşme sıcaklıklarından yararlanarak, yatağın kökeninin hidrotermal oluşumlu ve epitermal evrelerde oluşmuş olabileceği düşünülmektedir. Pb izotopları jeokimyası çalışmalarına göre; galendeki 206Pb/204Pb değeri ‰ 17,20-19,96 aralığında; 207Pb/204Pb değeri ‰ 14,07-16,20 aralığında; 208Pb/204Pb değeri ise ‰ 35,41-41,87 arasında değişmektedir. Kurşun izotopları jeokimyası incelemeleri baritlerle sülfürlü minerallerin üst kabuk malzemelerinden kaynaklandıklarına işaret etmektedir. Kükürt izotopları jeokimyası incelemelerine göre; galenlerin bileşiminde bulunan kükürtün izotopsal bileşimi ‰ 8,2 ile 14,4 arasında değişmektedir. Bu değerler, epitermal evrede oluşmuş hidrotermal yatakları işaret etmektedir. Cevherleşmelerden alınan baritlerin oksijenin izotopsal bileşimi ‰ 17 ile 18,5 arasında değişmektedir. 18O sonuçlarına göre hidrotermal çözeltideki suyun metamorfik kökenli olduğu görülmektedir. Sonuç olarak; çalışma alanındaki cevherleşmeleri oluşturan hidrotermal çözeltilerin bölgedeki kırık, çatlak ve fay zonları boyunca Malatya Metamorfitleri içerisinde sirküle olduktan sonra bu zonlara yerleştiği sonucuna varılmıştır.