Büyükşehir belediyelerinde dönüşümün kırsal mahalle kavramı bağlamında değerlendirilmesi: Manisa örneği

Türkiye'de yerel yönetim sistemi bakımından geçmişten bu yana köklü değişimler yaşanmıştır. Bu değişimler arasında 2012 senesinde kabul edildikten sonra 2014 yılında yürürlüğe girmiş olan 6360 sayılı Kanun bulunmaktadır. Bu kanun aracılığıyla büyükşehir belediyesi uygulaması geniş bir kapsama geçmiştir. Bundan dolayı il özel idareleri kaldırılmış, köy ile belde belediyeleri mahalle statüsüne alınmış ve büyükşehir belediyelerinin kapsamı içerisine dâhil edilmiştir. Bu köklü değişikliklerin amacı, kamu hizmetlerinin merkezi bir şekilde planlanmasını ve kırsal ile kentsel yerleşimler arasında yönetimde bütünlüğünü sağlamaktır. Fakat uygulama sürecinde hem kırsal yerleşimlerin mekânsal, toplumsal ve ekonomik özelliklerine yeterli düzeyde dikkat edilmediğinden eleştirilere maruz kalmıştır. Bu çalışmanın amacı, 6360 sayılı Kanun ile kırsal yerleşimlerin mahalle statüsüne dönüşmesinden sonra kamu hizmetlerine erişim, kırsal kimlik algısı ve büyükşehir belediyesi sistemine yönelik yönetsel tutumlar gibi konuların Manisa ilinde incelemektir. Nicel araştırma yöntemi kullanılmış olan bu çalışma için kırsal mahallelerde görevini sürdüren muhtarlardan yapılandırılmış anketler aracılığıyla veriler elde edilmiştir. Elde edilen verilerin analizi, iki ana hipotez ile on altı alt hipotez çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın bulguları, kırsal mahallelerin fiziki, demografik ve ekonomik özelliklerinin kamu hizmeti memnuniyeti ile kırsal mahalle statüsüne yönelik taleplerle ilişkili olduğunu açıklamaktadır. Özellikle merkeze yakın olmayan, tarım ve hayvancılıkla hayatını idame ettiren mahallelerdeki yerel halkın hizmet erişimi daha düşük düzeyde olmaktadır. Bundan dolayı kırsal kimliğin korunması adına istekler daha güçlü ifade edilmektedir. Aynı zamanda kamu hizmetlerinin yetmediği mahallelerde büyükşehir sistemine yönelik memnuniyet de azalmaktadır. Kırsal mahalleleşme süreci, yerel düzeyde hizmet sunumunda dengesizliklerin, yönetsel aidiyet sorunlarının ve kırsal kimliğin zayıflamasının sebebi olduğu görülmektedir. Bundan dolayı kırsal mahalle statüsünü yeniden tanımlamak, yerel ihtiyaçlara duyarlı hizmet planlanmasını yapmak ve kırsal temsiliyeti güçlendirmek için öneriler geliştirilmiştir.