Büyülü gerçekçilik kavramı ve 1980 sonrası Türk romanındaki yansımaları

Çağdaş edebiyatın öne çıkan yazın tarzlarından biri olan büyülü gerçekçilik, gerçek ile doğaüstüyü sentezleyerek kurgularını oluşturur. 20. yüzyılın ikinci yarısında roman türünde örneklerini vermeye başlayan kavram; Avrupa'da sırasıyla felsefe, resim ve siyaset gibi alanlarda olgunlaştıktan sonra, asıl kimliğini Gerçeküstücülük akımının da etkisiyle edebiyat alanında bulur. En ünlü örnekleri Latin Amerika edebiyatından çıkan büyülü gerçekçilik, yüzyılın son çeyreğinde Türk edebiyatında da eser üretmeye başlamıştır. Büyülü gerçekçilik, kavramsal olarak yeni olsa da, geleneksel toplumlarda kadim bir anlatma geleneği olarak varlığını yıllarca sürdürmüştür. Toplumların kolektif bilinç kodlarından hareketle, Aydınlanma Çağı öncesinde, sözlüden yazılıya dek pek çok edebî ürüne yansımış durumdadır. Akılcılığın önderliğinde, bilimsel bilginin tek gerçek kaynak olarak kabul edildiği yıllarda gücünü yitirse de yarattığı açmazlarla kendi sonunu hazırlayan modernizm sonrası, postmodern dönemde, alternatif anlatım arayışları ile yeniden popüler olmuştur. Çalışmanın amacı, büyülü gerçekçilik kavramının teorik çerçevesini çizerek dünyada ve Türkiye'deki gelişimini tespit edebilmek ve bununla beraber kendini roman türünde nasıl ortaya koyduğunu Türk romanı özelinde incelemeye çalışmaktır. Bu doğrultuda, ilk bölümde, yönelimin içerik ve teknik özellikleri belirlenmiş; dünyadaki gelişimi ve yayılımı üzerinde durularak yakın türler ve akımlarla farkları ortaya konmuştur. İkinci bölümde ise içerik çözümlemesi yöntemi kullanılarak 1980 sonrası Türk romanlarında büyülü gerçekçilik kurgusunu teşkil eden unsurlar incelenmiş; sıradan ve doğaüstünün etkileşiminin ne şekilde gerçekleştiği tespit edilmeye çalışılmıştır. Sonuçta, değerlendirilen eserlerin, genel olarak, toplumsal problemleri daha görünür kılmak ve/veya bu problemleri çözmek için doğaüstüye başvurdukları görülmüştür.