Ca'fer es-Sâdık'ın hayatı ve hadis ilmindeki yeri

Hicrî 80 yılında Medine'de doğup 148 yılında yine burada vefat eden Ca'fer es-Sâdık, hayatının elli iki yılını Emevî devletinde, kalan on altı senesini ise Abbasî iktidarında geçirmiştir. Ca'fer es-Sâdık birçok ilmî, fikrî ve siyasî problemlerin cereyan ettiği bir dönemde yaşamıştır. Ehl-i sünnet nezdinde hadiste sika, fıkıhta müctehid bir âlim olarak bilinmektedir. Sünnî kaynaklarda döneminin meşhur âlimlerinden ilim aldığı rivayet edilen Ca'fer'in, Buhârî'nin es-Sahîh'i dışında Kütüb-i tis'a'da çok sayıda rivayeti bulunmaktadır. Şiâ'ya göre hadis rivayeti konusunda Hz. Peygamber ile imamlar arasında bir fark bulunmamaktadır. Şiâ'nın İsnâaşeriyye koluna göre masum imamların altıncısı kabul edilen Ca'fer'in, Şiî kaynaklarda rivayet edilen hadislerin büyük çoğunluğunun kaynağı olması dikkat çekmektedir. İki ana bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde Ca'fer es-Sâdık'ın yaşadığı dönem, hayatı ve kişiliği çeşitli yönleriyle ele alınmıştır. İkinci bölümde ise onun hadis ilmindeki yerini tespit için hocaları, talebeleri, onu cerh ve ta'dil edenler ele alınıp ardından Kütüb-i tis'a'da ondan gelen rivayetler ortaya konmuştur. Ca'fer es-Sâdık'ın rivayetlerinin büyük bir çoğunluğunun ahkama dair rivayetler olması ve bu rivayetlerin çoğunluğunun babasından yaptığı rivayetler olması dikkat çekmektedir. Bu çalışmada Ehl-i sünnet'e ait güvenilir hadis kitapları olarak bilinen Kütüb-i tis'a'da Ca'fer'in 175 adet rivayeti olduğu, bu rivayetlerin mükerrer olanları çıkarıldığında bu sayının 50 olduğu görülmektedir. Bu 50 rivayet Müslim'in Sahîh'inin konu sıralaması esas alınarak verilmiştir.