Çağdaş adalet tartışmalarında ortak iyinin imkânı

John Rawls'un Bir Adalet Teorisi adlı eseri ile yeniden canlandırdığı adalet tartışmalarında geniş bir literatürün doğmasına neden olmuştur. Adaletin temelleri, refahın yeniden dağıtımı, özgürlük ve adalet ilişkisi, kimin neyi hak ettiği gibi adaleti farklı perspektiflerden ele alan görüşler neticesinde ortaya çıkan bu literatür üç kolda gelişmiştir. Bu çalışmanın odak noktası ise 1980'lerde komüniteryenlerin eleştirileri ile gelişen iyinin ve hakkın önceliği üzerine yapılan adalet tartışmasıdır. İyinin ve hakkın önceliği hakkındaki ihtilaf iki ayrı düzlemde incelenecektir. Tartışmanın ontolojik boyutunda amaçlarına öncel birey tasavvuru, kimliğin oluşumu ve mahiyeti konularını tartışılacak ve deontolojik bireyin imkânsızlığına değinilecektir. Sosyolojik düzlemde devletin tarafsızlığı konusu ele alınacak ve adaleti sağlamada gerekli koşulları ne kadar taşıdığı sorunsallaştırılacaktır. Çalışmanın araştırma konusu çağdaş adalet tartışmaları bağlamında, kamusal akıl çerçevesi içindeki tarafsız devlet düşüncesinin ortak iyi idealine ne derece imkan sunabileceği hakkındadır. Bu çalışma ortak iyi idealinin gerçekleştirilebilmesi açısından tarafsız devlet düşüncesinin çok sınırlı bir alana sahip olduğu iddiasını taşır ve adalet hakkındaki tartışmalarımızın ahlaki motivasyonlarımızı içermek durumunda olduğunu iddia eder. Adalet tartışmalarımıza hâkim olan ortak ölçülemezlik karşısında kamusal aklın sınırlılıklarına işaret ederek ihtilaflarımızın ahlaki temellerini dışlamanın toplumsal adaleti tesis etmede yeterli koşulları sağlamayacağını savunulmaktadır. Bu çalışma ile birlikte ahlaki motivasyonlarımızı da kapsayan müzakereler şeklinde gerçekleştireceğimiz adalet tartışmalarımızda, ortak iyinin daha geniş imkân bulabileceği iddia edilmektedir.