Çağdaş resim sanatında kuram (düşünce boyutu) ve Türk resim sanatına yansıması üzerine bir araştırma

ÖZET Çağdaş resim sanatında kuram (düşünsel boyut) ve Çağdaş Türk resmine yansıması konusu, ilk önce çağdaş Batı res minde ve çağdaş Türk resminde görülen f igttratif-dışavu- rumcu ve geometrik eğilimler ve bu eğilimlerin oluşum mantığına ilişkin nedenlerin araştırılması çerçevesinde incelenmiş daha sonra da Çağdaş Batı resminde ve çağdaş Türk resminde kavramsal ve ard-çağdaşçı/Post-Modernîst eğilimler içinde ele alınıp değerlendirilmiştir. Sanatta bir dönemin ya da bir sanat anlayışının sınırla rını kesin tarihlerle belirlemek oldukça zor, hatta bazen belli bir netlik kazandın lamayacak kadar karmaşık olmasına karşın, bu araştırmada çağdaş resmin kapsamı 20. yüzyıl Batı resmi olarak belirlenmiştir. Konu, genelde 20. yüzyıl başlarından itibaren ele alın mış ancak gelişmelerdeki bir kısım bağlantı eksiklikleri ve kopuklukları önlemek ve daha sonraki gelişmelere ha zırlayıcı olarak, özellikle, figüratif ve geometrik eği limlerde, zaman zaman 19. yüzyıl sonlarındaki özellik gösteren durumlar konuyla ilgisi ölçüsünde değerlendirme kapsamına alınmıştır. Birinci bölümde; çağdaş Türk resminde görülen figüratif biçimlendirmeyle ilgili yansımalar, gücünü geleneksel ve akademik sanattan alan figüratif biçimlendirmelerden yeni figürasyona kadar olan bir yelpaze içinde, çağdaş Batı resmi ve çağdaş Türk resmi sanatçı ve eser örnekle- 257ri çerçevesinde araştırılıp değerlendirilmiştir. Dışa vurumcu ve geometrik eğilimlerde; dışavurumcu resmin oluşum mantığı algı, ve duyarlıkların çarpık bir yapıda ortaya çıkış nedenleri, resimde optik görüntüyü yabancı- 1 aş t ıran ve ortadan kaldıran nedenler, resimde geometrik anlayışın ortaya çıkışı ve geometrik biçimleme konuları yine çağdaş Batı resmi ve Çağdaş Türk resmi sanatçı ve eser örnekleri çerçevesinde incelenmiş ve bu eğilimlerin Türk resmine düşünce boyutunda ne derece yansıdığı araş it t ırılmıştır. tkinci Bölümde; Çağdaş Batı sanatında ve Çağdaş Türk sanatında tümel sanat eğilimleri ve bu eğilimlerden kav ramsal ve ard-çağdaşçı/post-moderni st resim eğilimleri, sanatçı ve eser örnekleri üzerinde incelenmiş ve Türk resmine yansımaları değerlendirilmiştir. Varılan sonuçlar ana hatlarıyla; 1- Batı anlayışındaki Türk resim sanatının çağdaşlaşma sürecinde, çağdaş Batı resminden çağdaş Türk resim sanatına değişik açılardan etki ve yansımalar olduğu, ve bunların da ; a) Görsel ilişkiler düzeyinde, b) Sanatsal ilkeler ve görüşler doğrultusunda, c) Belli kavram ve sanatsal düşüncelerin paylaşılması şeklinde saptanabi İdi ği, 2- Çağdaş Batı resminden çağdaş Türk resim sanatına yansıma ve etkilerin, yüzyılın ilk yarısında ; kurulan ilişkilerde genel olarak çağdaş Batı resim anlayışlarının, gecikmeli olarak, görünürdeki 258biçimsel sorunlarıyla, yani daha çok görsel ilişkiler düzeyinde olabildiği, yüzyılın ikinci yarısında ise; çağdaş Batı resmi ndeki bir kısım ilgilerle çağdaş Türk resmindeki ilgilerin hem zaman hem de sanatsal yaklaşım düşünceleri yönünden paralellikler ve çakışmalar göstergeye başladığı, 3- Çağdaş Türk resmi ile çağdaş Batı resmi arasındaki ilişkilerin günümüzde daha çok arttığı ve yoğunlaş tığı, Bati resmindeki sanatsal içeriklerin, eskiye göre daha iyi anlaşılıp değerlendirilebildiği ve yapılmakta olan sanatsal çalışmalarda; çağdaş resmin bazı ilke ve görüşleri doğrultusunda özgün sanatsal yaklaşım eğilimleri sezildiği, ancak belli çağdaş Batj sanatçısı örnekleri ve onların anlatım biçimleri dışında, daha hala gerçek anlamda evrensel boyutta sahip olunan sanatsal bir düşüncenin biçimlendirdiği, ya da bir başka deyişle yeterince kendine mal etme ve özgünleşme aşamasına gelinebilmiş olduğu konusunda da tereddütler bulunduğu şeklinde özetlenebilir. 259