Çankırı kent ağaçlarında odun çürüklüğü fungusları ve yaygınlıklarının belirlenmesi

Bu tez çalışması, Çankırı kent merkezindeki ağaçlarda, ağaçların stabilitesini ve kırılmaya karşı direncini olumsuz yönde etkileyebilecek odun çürüklüğü funguslarını ve yaygınlıklarını belirlemek amacı ile yürütülmüştür. Kent ağaçları üzerinde gelişen fungusları tespit etmek amacı ile yürütülen keşif sürveylerinde, 53 ağaçtan 59 fungal üreme yapısı örneği toplanmıştır. ITS ve LSU gen bölgelerinin dizilenmesi ve filogenetik analizler sonucunda Çankırı kent ağaçları ile ilişkili olarak, Inonotus hispidus (Bull.) P. Karst., Cerioporus squamosus (Huds.) Quél. (sin.: Polyporus squamosus (Huds.) Fr), Pleurotus (Fr.) P. Kumm. sp., Cyclocybe aegerita sensu lato (V. Brig.)Vizzini, Schizophyllum commune Fr. ve Coprinellus micaceus (Bull.) Vilgalys, Hopple & Jacq. Johnson tanılanmıştır. Teşhislerin ardından, bu fungusların yaygınlıklarını belirlemek amacı ile değerlendirme sürveyleri yapılmış, Çankırı kent merkezindeki on cadde boyunca sıralanan tüm ağaçların (toplam 630) incelenmesi soncunda, ağaçların %10'unda toplam 66 fungal üreme yapısı tespit edilmiştir. Tespit edilen funguslar arasında I. hispidus ve C. squamosus en yaygın türlerdir (sırasıyla %45 ve %15). Her iki tür de kent ağaçlarının yaygın ve tehlikeli patojenik odun çürüklüğü fungusları olarak bilinir. İncelenen 19 farklı ağaç türü arasında en fazla sayıda fungal üreme yapısı, Fraxinus spp. (%38) üzerinde tespit edilmiş, bunu Acer negundo (%32) ve Platanus orientalis (%15) takip etmiştir. Fraxinus spp. üzerinde yalnızca I. hispidus tespit edilirken, A. negundo üzerinde, C. aegerita s.l. ve C. squamosus yaygın olmak üzere diğer funguslar da tespit edilmiştir. Çınarlarda I. hispidus ve C. squamosus nadir olarak tespit edilmiştir. Patojenik odun çürüklüğü funguslarının Fraxinus spp. ve A. negundo üzerinde yaygın bulunmasında, bu ağaçlar üzerinde budama kaynaklı yaraların daha yaygın olmasının etkisi olabilir. Ancak bu tez çalışması kapsamında, odun çürüklüğü funguslarının ağaçlardaki zararı ve yaygınlıklarını etkileyen faktörler ele alınmamıştır. Ülkemizde kent ağaçları da dahil olmak üzere dikili ağaçlar üzerinde çok sayıda odun çürüklüğü fungusu tespit edilmiştir. Bununla birlikte, kent ağaçlarında bu fungusların yaygınlıkları daha önce araştırılmamış, bu fungusların kent ağaçlarının sağlığı ve halk güvenliği açısından önemleri değerlendirilmemiştir.