Çapraz ve düz iğneli dip pareketalarında avlama etkinliği ve tür seçiciliği

ÖZ DOKTORA TEZİ ÇAPRAZ VE DÜZ İĞNELİ DİP PAREKETALARINDA AVLAMA ETKİNLİĞİ VE TÜR SEÇİCİLİĞİ Erhan AKAMCA ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ SU ÜRÜNLERİ ANABİLİM DALI Danışman :Prof. Dr. Abdurrahman POLAT Yıl: 2004, Sayfa: 86 Jüri :Prof. Dr. Abdurrahman POLAT Doç. Dr. Nuri BAŞUSTA Yrd. Doç.Dr. Mahmut AH GÖKÇE Doç. Dr. Mehmet ÇELİK Yrd. Doç.Dr. Yalçın TEPE [ Araştırma, Ağustos 2001-Eylül 2002 tarihleri arasında Yumurtalık Koyu'nda yürütülmüştür. Toplam 15600 iğnenin kullanıldığı 26 avcılık operasyonu sonunda, 15 familyaya ait 25 tür ve bu türlere ait 390 adet balık yakalanmıştır. Yakalanan balıkların hem tür hem de birey sayıları yönünden ağırlıklı olarak Sparidae (6 tür, 267 adet birey), Serranidae (5 tür, 87 adet birey) ve Carangidae (2 adet tür, 2 adet birey) familyasına ait olduğu belirlenmiştir. Yakalanan diğer balıklar (38 adet birey) 10 familyaya ait olup birer türle temsil edilmiştir. Avlama etkinliği (adet olarak) kullanılan pareketanın genelinde tüm türler için %2,5 oranında gerçekleşmiş, sadece ekonomik türler ele alındığında %2,4 olarak bulunmuştur. Çalışmada toplam 74812,50 g balık yakalanmış, toplam av içinde ağırlıkça en büyük grubu 22128,2 g ağırlık ve %30'luk oranla çipura oluşturmuştur. Tüm balık türleri ele alındığında bütün iğne grupları için birim çabada yakalanan balık miktarı 4,796 kg/1000 iğne olmuştur. Çapraz iğneler, düz iğnelere oranla tüm türlerin genelinde ve çipurada daha etkin olmuş, sargos, orfoz ve lahosta herhangi bir farklılığa neden olmamıştır. Sayısal olarak karides yeminin çipura ve sargos, subye yeminin ise orfoz ve lahos tarafından daha çok tercih edildiği, lahos için subye yeminin karidese göre istatistiksel olarak önemli olduğu belirlenmiştir (P<0,05). Subye yemi olta iğnesi üzerinde karidese oranla daha uzun süre dayanmış, iğne büyüklüğü arttıkça her iki yemin de iğne üzerinde kalma sürelerinde azalma olmuştur. İğne büyüklüğünün tüm türlerde, çipurada ve sargos için sadece düz iğnelerde avlanan balık sayısına etkisi olduğu, iğne büyüklüğü arttıkça yakalanan balık sayısında bir azalma olduğu bulunmuştur. Çipurada, iğne büyüklüğü artışına bağlı olarak her iki iğne tipinde ortalama balık boylarında artış olduğu gözlenmiştir. Ayrıca, düz iğnelerde yakalanan balıkların ortalama boylarının, aynı büyüklükte olan çapraz iğnelerce yakalanan balıkların ortalama boylarından büyük olduğu belirlenmiştir. Çipurada küçük iğnelerin büyük iğnelere göre yasal boyun altındaki bireyleri daha fazla avladığı bulunmuştur. Artan iğne büyüklüklerine bağlı olarak boy artışını gösteren seçicilik eğrileri elde edilmiş olup, iğne büyüklüğündeki artışa bağlı olarak hesaplanan optimum avlama boylarında artış belirlenmiştir. Seçicilik eğrileri ve optimum avlama boylan iğne tipine bağlı olarak farklılık göstermiştir. Kullanılan iğne tipinin ve iğne büyüklüğünün çipuralar için seçiciliğe etkisi olduğu, düz iğnelerin çapraz iğnelerden daha büyük balıklan yakaladıktan belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Pareketa, iğne tipi, yem çeşidi, iğne büyüklüğü, seçicilik. I