Cari açığın iktisadi faktörler ve enerji ile ilişkisinin incelenmesi: OECD ülkeleri üzerine bir araştırma

Ülkelerin ekonomik büyümeleriyle birlikte yaşanan talep artışlarının karşılanamaması ve talep ihtiyaçlarının ithalat ile birlikte sağlanması sonucunda döviz açığı meydana gelir ve bu durum cari açığın artmasına sebep olmaktadır. Bu sebeple ülkelerin cari açığı etkileyen ekonomik büyüme, finansal gelişim, doğrudan yabancı yatırımlar ve enerji tüketimi gibi faktörleri göz önünde bulundurarak dengeli bir iktisadi yapı kurmaları gerekmektedir. Cari açığı etkileyen birçok değişkenin olduğu görülmektedir. Bu çalışmanın amacı cari açığı etkileyen iktisadi ve enerji ile faktörlerin cari açık ile olan nedensellik ilişkilerini incelemektir. Çalışma kapsamında seçilmiş OECD ülkelerinin 1981-2020 dönemi verileri kullanılmış olup ekonomik büyüme, finansal gelişim, doğrudan yabancı yatırımlar ve enerji tüketimi değişkenlerinin cari açık ile olan ilişkilerinin analizi gerçekleşmiştir. Çalışmanın uygulama bölümünde öncelikle paneli oluşturan değişkenlerin birbiri ile olan yatay kesit bağımlılığı ilişkisi analiz edilmiştir. Breush ve Pagan (1980) ve Pesaran, Ullah ve Yamagata (2008) yatay kesit bağımlılığı testi kullanılmıştır. Uygulamanın devamında Pesaran'ın (2007), CADF birim kök testi uygulanmıştır. Farklı seviyelerde durağan olan paneller için Emirmahmutoğlu Köse (2011) panel nedensellik testi uygulanırken, aynı seviyede durağan olan paneller için Dumitrescu (2012) nedensellik testi uygulanmıştır. Uygulamalar sonucunda, cari açıktan ekonomik büyümeye doğru tek yönlü nedensellik tespit edilirken, cari açık ve doğrudan yabancı yatırım arasında çift yönlü bir nedensellik ilişkisi görülmüştür. Ayrıca, cari açıktan enerji tüketimine doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi olduğu tespit edilmiştir. Literatürde önceden yapılan çalışmalar incelendiğinde Türkoğlu'nun (2018) elde ettiği sonuçların bu çalışmanın ulaştığı bulgular ile benzerlik gösterdiği tespit edilmiştir. Gelecek dönemdeki çalışmalarda bu araştırmada kullanılmayan işsizlik, yenilenebilir enerji gibi farklı değişkenler kullanılarak cari açığı etkileyen faktörlerin incelenmesi geliştirilebilir.