Çarıksaraylar (Şarkikaraağaç-Isparta) kuzeyinin jeolojisi ve kurşunlu barit yatakları

Şarkikaraağaç-Çarıksaraylar yöresinde Paleozoyik ile Senozoyik arasında değişik yaşlı kaya birimleri bulunur. En altta Çaltepe ve Kocakızıl Kireçtaşı Üyelerine ayırtlanmış Sultandede Formasyonu, onun üzerinde de açısal uyumsuz olarak Hacıalabaz Formasyonu yeralır. Bölgede KB-GD doğrultusunda km'lerce uzanan lateritleşmiş doleritler Jura öncesi yaşlı olup, bütün bu birimlerin üzerinde ise Kuvaterner yaşlı alüvyonlar bulunmaktadır. Bölgede; silisli demir ve kurşunlu barit olmak üzere konumları ve kökenleri farklı iki ayrı cevherleşme gözlenmiştir. Bunlardan kurşunlu barit cevherleşmesi bugün için çok daha önemlidir. Sahadaki silisli demir cevheri, doleritlerin ayrışmasıyla oluşmuş olup, dolomit arakatkılı kireçtaşlarının tabanında katman şeklinde yeralmaktadır. Demirli lateritlerin analiz sonuçlarına göre, Si ve Fe miktarının fazla, Al miktarının ise, daha az olduğu tespit edilmiştir. Galenli baritler, Sultandede Formasyonu içerisindeki metasedimentler, kalkşistler, Çaltepe Üyesindeki dolomitler ile kireçtaşları arasında ve dokanaklarında yeralırlar. Damar, çatlak dolgusu, mercek ve katmansı şekillerde yataklanan kurşunlu baritler, KB-GD doğrultulu, GB ve KD'ya eğimlidir. Yataklarda barit dışında galen, sfalerit, kalkopirit, pirit, fahlerz, neodijenit, kalkosin-kovellin, serüzit-anglezit, limonit, manganez, hematit, malakit ve azurit mineralleri bulunur. Gang mineralleri ise, dolomit, siderit, kalsit ve kuvarstır. Dikmen Tepe Cevherleşmesinin galenlerinde Ag miktarı 56-58 gr/ton, As ise 110 ppm'e ulaşan değerlerde bulunur. Kurşunlu baritlerin hidrotermal çözeltilerden kaynaklanmış, mezotermal tipte bir yatak olduğu düşünülmektedir.