Celal Bayar, bir politikacının ve devlet adamının hayatı

Geç Osmanlı ve Türkiye Cumhuriyeti tarihinin önde gelen isimleri arasında yer alan Celal Bayar (1883-1986) siyasi hayatında mutlakiyet, meşrutiyet ve cumhuriyet dönemlerini yaşamış ve bu dönemlerde kritik görevler üstlenmiş bir siyasetçi ve devlet adamıdır. II. Abdülhamit döneminde doğmuş, Turgut Özal döneminde ebediyete intikal etmiştir. Bayar, ayrıca, erken dönem cumhuriyet tarihinin iktisadi bir figürüdür. Yani Bayar üzerine çalışmak hem siyasi hem de iktisadi gelişmeleri anlamayı gerektirir. Bayar üzerine yazılmış kıymetli akademik çalışmalar olmakla birlikte Celal Bayar'ın hayatı incelenmeye değer niteliğini koruması ve akademik katkılara ihtiyaç duyulduğuna inanılması bu tez çalışmasının yapılmasında önemli bir faktör teşkil etmiştir. Bu tez çalışması uygun bir araştırma sorusu eşliğinde biyografik bir çalışma olarak yapılmıştır. Bu çalışma bir siyasetçinin çıkışlar ve inişlerin yaşandığı hayatını, o dönemde memlekette yaşanan siyasi ve iktisadi arka planı eşliğinde vermeyi amaçlamıştır. Özne Bayar'dır, fakat arka plan dikkatle incelenmiştir. Aynı zamanda bu tez çalışmasının ana amacı Celal Bayar'ı tüm siyasi hayatı boyunca idealizm ve pragmatizm kavramları çerçevesinde ele almayı amaçlamıştır. Çalışmalardan elde edilen veriler ışığında Bayar, Demokrat Parti(1946-1960) döneminde pragmatik tarafta kalmış olmakla birlikte, gerek İttihat ve Terakki, gerek Atatürk dönemini ve gerekse Yassıada sürecinde idealist çerçevede meseleleri değerlendirdiğine ilişkin çok sayıda örnek mevcuttur. Bir bütün olarak bakıldığında ise Bayar'ın siyasi hayatının idealizm ve pragmatizm özelliklerini barındırdığını, buna karşın Bayar'a ne tam bir idealist, ne de tam bir pragmatist diye bir niteleme yapılamayacağı görüşündeyiz. Anahtar Kelimeler: Celal Bayar, idealizm, pragmatizm, biyografi, Türkiye, İttihat ve Terakki, Demokrat Parti