Celal Esad Arseven'in "Yapı Malzemesi" adlı Osmanlıca kitabının kültürel miras koruma alanındaki yeri ve önemi

Koruma alanı, Batı ile paralel biçimde Osmanlı'da da XIX. yüzyıl sonu ile XX. yüzyıl başında gelişmeye ve örgütlenmeye başlamıştır. Bu dönem, aynı zamanda Batı'dan alınan yeni yapım tekniği bilgileri ve yapı malzemelerinin yoğun biçimde kullanılarak geleneksel mimarlık ve yapı üretiminin yerini almaya başladığı ve onarımlarda geniş yer bulduğu bir geçiş dönemidir. XXI. Yüzyılda gelinen kültürel miras koruma anlayışı, bu geçiş dönemine ilişkin malzeme türleri, malzeme kullanım biçimleri ve uygulama tekniklerini daha doğru tanımayı, daha dikkatli analiz etmeyi ve gelecek nesillere en korunmuş biçimde aktarmayı gerektirmektedir. Geçiş döneminde yazılmaya başlanan mimarlık ve yapım alanına ilişkin ders kitapları, hem geleneksel yapım malzeme ve tekniklerine ilişkin bilgiler aktaran yazılı kaynaklar olması, hem de Batı'dan ithal edilmeye başlanan malzeme ve tekniklere yer vermesi açısından önemli veriler sunmaktadır. Bununla beraber, XXI. yüzyılda koruma alanında iklim değişikliği ile mücadele girişimlerinden bir kısmı da yazılı ve sözlü kaynaklardan yararlanarak geleneksel yapım tekniklerinin bilinirliğini artırmaya yönelmiştir. Celal Esad Arseven'in Osmanlıca telif eseri olan Yapı Malzemesi kitabının koruma alanında önemli bir bilgi boşluğunu dolduracağı tahmin edilmektedir. Bu nedenle bu tez kapsamında kitap öncelikle Latinize edilerek günümüz Türkçesine kazandırılmıştır. Ardından kendisiyle yakın dönemde yazılmış diğer kitaplardaki malzeme ve yapım tekniğine ilişkin bilgiler karşılaştırılarak kitabın özgün yönleri belirlenmeye çalışılmıştır. Aynı zamanda, uygulamada az bilinen ya da hiç bilinmeyen geleneksel malzeme ve yapım tekniklerinin tanım ve terminoloji açılarından koruma literatürüne kazandırılması hedeflenmiştir.