Celâleddîn Devvânî'de nedensellik-bilgi ilişkisi ve Şerhu'l Akâidi'l-'Adudiyye adlı eseri

Bu çalışma, öncüllerin neticeye ulaştırmadaki etkisinin felsefi çevrelerde nasıl yorumlandığını ve Devvânî'nin bu konudaki bakış açısını kapsamlı bir şekilde incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, bilgi, nedensellik ve bilgi edinmede aklın rolü gibi temel felsefi ve epistemolojik konuları detaylandırmaktadır. Öncelikle, bilginin doğası üzerine bir tartışma yapılmaktadır. Bilginin nasıl anlaşıldığı, nasıl oluştuğu ve kesin olup olmadığı gibi sorulara yanıt aranmaktadır. Bilgiye dair farklı felsefi yaklaşımlar incelenmekle beraber bu yaklaşımlar arasındaki farklar ortaya konmakta ve bilginin göreceli mi yoksa mutlak mı olduğu konusundaki farklı görüşler ele alınmaktadır. Nedensellik kavramı, sadece dış dünyadaki olaylarda mı geçerlidir yoksa bilgi edinme sürecinde de mi rol oynar sorusu üzerinden incelenmektedir. Bu tezde, bilgi edinme sürecinde nasıl bir nedensellik olduğu tartışılmaktadır. Nedenselliğin bilgi edinme sürecindeki rolü, bilginin oluşum sürecini ve doğruluğunu anlamak açısından kritik öneme sahiptir. Bu nedenle, nedensellik kavramının hem fiillerde hem de bilgi edinme süreçlerinde nasıl işlediği detaylı bir şekilde analiz edilmektedir. Bilgi edinme yolları da bu tezin önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Çalışmanın ana odağı aklın bilgi edinmedeki işlevi olmasına rağmen, diğer bilgi edinme yollarına da değinilmektedir. Duyuların ve aklın bilgi edinme sürecindeki işlevini tam olarak anlamak için kritik öneme sahiptir. Duyular ve akıl arasındaki ilişki, bilginin nasıl oluştuğunu ve doğrulandığını anlamak açısından önemli bir bağlantı sunmaktadır. Bundan sonra ise çalışmamızda, duyuların ve aklın bilgi edinmedeki rollerinin nasıl birbirini tamamladığı ve desteklediği ele alınmaktadır. Devvânî'nin akıl yürütme ile bilgi elde etme arasındaki ilişkiye dair görüşleri ve bu konuda kendisine muhalif olanlara yaptığı eleştiriler, bu çalışmanın merkezinde yer almaktadır. Devvânî'nin bu konudaki yaklaşımları hem tarihi bağlamı içinde hem de modern felsefi tartışmalar ışığında analiz edilmektedir. Devvânî'nin düşünceleri, bilgi felsefesi ve İslam felsefesi önemli katkılar sunmaktadır. Ve bu çalışma, onun görüşlerini daha geniş bir perspektifte değerlendirerek bu alana yeni bir bakış açısı kazandırmayı hedeflemektedir.