Cerh lafzı olarak metrûk ve metrûkü'l-hadîs -Ebû Dâvûd'un Sünen'i örneği-

Bir hadisin sıhhatini tespit etme noktasında ilk olarak incelenecek kısmı olan isnadın güvenilirliği ittisal ve isnadı oluşturan râvilerin adâlet ve zabtları incelenmek sûretiyle anlaşılmaktadır. Cerh-ta'dîl âlimleri, râvilerin adâlet ve zabtını geliştirdikleri özel cerh ta'dîl lafızları ile açıklamışlardır. Dolayısıyla râvi hakkında doğru neticeye varabilmek için cerh-ta'dîl lafızlarının delâlet ettiği mânaların doğru bir şekilde bilinmesi gerekmektedir. Bu çalışmada da öncelikle râvi hakkında doğru bir tenkidin yapılabilmesi amacıyla bir cerh lafzı olarak "metrûk" ve "metrûkü'l-hadîs"in delâleti tespit edilmeye çalışılmış, ardından Kütüb-i Sitte'nin üçüncü kaynağını teşkil eden ve Ebû Dâvûd'un bizzat "metrûkü'l-hadîs" bir râvinin rivayetine yer vermediğini ifade ettiği Sünen'ninde yer alan "metrûk" ve "metrûkü'l-hadîs" şeklinde tavsif edilen râvilerin cerh-ta'dîl açısından durumları ve rivayetleri incelenmiştir. Sonuç olarak Sünen'de yer alan "metrûk" ve "metrûkü'l-hadîs" şeklinde tavsif edilen otuz dokuz râviden üçünün yalancılıkla cerh edildiği, yedisinin metrûk, üçünün meçhûl, on altısının zayıf, onunun sadûk olduğu ve Ebû Dâvûd'un özellikle yalancılıkla cerh edilmiş ve metrûk râvilerin rivayetlerini belirli sebeplerle tahrîc ettiği tespit edilmiştir.