Cerh-Ta'dîl imamları ve kategorileri

Münekkitler, hadislerin sağlam bir şekilde nakledilmesi için isnadda yer alan râvileri araştırmışlar ve râvilerin güvenilirlikleri ile ilgili değerlendirmeler yapmışlardır. Cerh-ta'dîl işleminde belli kriterleri gözeterek kendi içtihatları neticesinde râviler hakkındaki kanaatlerini dile getirmişlerdir. Cerh-ta'dîl imamları tenkitlerinde izledikleri metoda göre âlimler tarafından üç grupta kategorize edilmiştir. Buna göre râvileri değerlendirirken sıkı şartlar ileri süren âlimler müteşeddid; râvileri sika sayarken esnek şartlar ileri süren âlimler mütesâhil; râvi tenkidinde orta yolu takip eden âlimler ise mutedil şeklinde isimlendirilmiştir. Hadislerin sıhhat durumu araştırılırken kimi zaman âlimlerin yukarıda bahsedilen tutumlarını göz önünde bulundurmamaktan kaynaklanan bazı karışıklıklar meydana gelmiştir. Araştırmanın amacı, cerh-ta'dîl âlimlerinin tenkit tutumlarında bahsedilen üç kategoriden hangisine daha yakın olduklarını belirlemek ve hadislerin sıhhati tespit edilmeye çalışılırken görülen ihtilaf noktalarında cerh ya da ta'dîle yönelik yapılacak tercihlere yardımcı olmaktır. Araştırmada cerh-ta'dîl imamlarının müteşeddid, mutedil veya mütesâhil sayılma nedenleri, tutumlarının baskın görüldüğü konular ve bu konularda imamlara yönelik yapılan itirazlar ele alınmıştır.