A critical approach toward Cevdet Pasha's understanding of reform: grandviziers, sultans, and society in the context of tezakir and maruzat

Bu tez Tanzimat döneminin önemli birincil kaynakları arasında olan Ahmed Cevdet Paşa'nın Tezakir ve Maruzat'ının güvenilirliğinin yeniden değerlendirilmesini ve Cevdet Paşa'nın eserlerinin sorgulanamazlığı anlayışının ötesine geçmeyi amaçlamaktadır. Aslen ilmiye sınıfından olan Cevdet Paşa, Tanzimat döneminin en önde gelen devlet adamlarından biriydi ve dönemin birçok reform hareketinin uygulanmasında aktif olarak rol aldı. Bu yüzden, eserleri ele alınırken Cevdet Paşa'nın anlatımının temelinde ne tür beklenti, amaç ve bakış açısının yattığını ortaya çıkarmak, Cevdet'in yorumlarının ne dereceye kadar objektif ve güvenilir olduğunu değerlendirmek açısından önemlidir. Bu çalışmada, öncelikle Cevdet'in dönemin beş sadrazamına—Reşid, Fuad, Âli, Mahmud Nedim ve Midhat Paşa— karşı takındığı subjektif tavır incelendi. İkinci olarak, Cevdet'in saltanat kavramı göz önünde bulunduruldu ve Tanzimat döneminin iki padişahı—Abdülmecid ve Abdülaziz— ve dönemlerine karşı tavrı incelendi. Üçüncü olarak, Cevdet'in imparatorluğun çeşitli bölgelerindeki farklı sınıflardan insanların muhalefet hareketlerini tasvir ederken ve değerlendirirken devlet merkezli bakış açısı gösterildi. Dördüncü olarak, Cevdet'in hayatının çoğunu içinde yaşadığı İstanbul toplumuna ve devlet memuru olarak gönderildiği Bosna ve Çukurova bölgelerinin halklarına karşı tavrı ele alındı. Son olarak, Cevdet'in iktidar konusundaki geleneksel ve muhafazakar bakış açısının kökenlerinin anlaşılabilmesi için Osmanlı siyasi düşüncesine kısaca değinildi.