Cevdet Said'de toplumsal değişim ve şiddet ilişkisi

İslam dünyası bir buçuk milyarı aşkın nüfusu ile dünya nüfusunun yaklaşık üçte birini oluşturmaktadır. Yer altı ve yer üstü kaynaklara sahip olan İslam dünyası yine de Batı'nın sömürüsü olmaktan kurtulamamıştır. Osmanlı Devleti'nin gerilemesi, yıkılması ve devam eden süreçte Müslümanlar her türlü sömürüden kurtulmanın çarelerini aramışlardır. İslam dünyasının gerilemesinin ve bu toprakların sürekli savaş halinde olmasının birçok sebebi vardır. Sosyolojik açıdan baktığımızda bu sebeplerden bazıları Müslümanların fiillerinden kaynaklanırken bazıları dış kaynaklı sebeplerdir. Tezimizin amacı Müslümanların fiillerinden kaynaklanan sebepleri Cevdet Said'in "toplumsal değişim" ve "şiddet" kavramlarına yüklediği anlamlar üzerinden ele almaktır. Cevdet Said, eserlerinin tamamında İslam dünyasının durumunu ve bu durumu değiştirme noktasında ayak bağı olan engelleri, problemleri işlemekte ve bunların çözümü için bir - takım öneriler sunmaktadır. Önerilerini ve çözümlerini Kuran'ı ve sünneti temel alarak oluşturmaya çalışmaktadır. Kuran'daki bazı ayetleri ve bazı yasaları ön plana çıkararak, Müslümanların idrakine sunmayı kendisine gaye edinmiştir. Said'e göre şüphesiz Allah kendisine gönülden bağlı kullarına yardımcı olacaktır ancak bu Allah'ın genel yasalarına uymakla mümkündür. Samimi ve gayretli olmanın yanında sorunların çözümünde doğru bir metot uygulamak gerekmektedir. Diğer taraftan İslam dünyasının bulunduğu durumu yanlış bir metotla çözüme kavuşturma denemeleri beklenen sonuçları vermeyecektir. Sonuç vermemesi de Müslümanları bir belirsizliğin içine düşürecek; sonra da bu belirsizlik Müslümanları verimli gayretlerinden alıkoyacaktır. Ona göre Müslümanlar toplumu değiştirmek istemekte ancak bunun uzun soluklu bir çaba gerektirdiğinin farkında değildirler. Diğer taraftan hamasi duyguların ön planda olduğu ve tansiyonun yükseldiği durumlarda şiddete başvuran Müslümanlar bu uğurda canlarını ve mallarını vermektedirler; ancak bu mücadelenin sonucunda, sorunların çözülmediğini gören Müslümanlar yine de aynı yanlış yolda yürümeye devam etmektedirler. Sorunların çözülebilmesi için kendilerini toplumu değiştirmeye adayan Müslümanların bu oyalayıcı tavırları bırakıp araştırmaya kendi nefislerinden başlamaları gerekmektedir. Nefislerinde olanı değiştirme yoluna gitmeyen Müslümanların toplumu değiştirmeleri mümkün görülmemektedir.