The image of dracula in Turkey through translation

Bram Stoker'ın Dracula (1897) eseri vampir edebiyatı ve gotik edebiyat alanlarındaki en etkili eserlerden biridir. Bu eser vampir figürü için bir temel oluşturmuş ve yarasaya dönüşebilen, kan içen, insan üstü güçleri olan ama aynı zamanda haçlara ve sarımsağa karşı güçsüz kalan stereotipik bir vampir ortaya çıkarmıştır. Bu vampir özellikleri, vampir edebiyatında Stoker'dan sonra gelen eserleri etkilemiş ve popüler kültürde kendilerini devam ettirmiştir. Üstelik, pek çok dilde çevirileri ve yeniden çevirileri yapılan Dracula hem roman olarak hem de Dracula karakterinin imgesi açısından farklı kültürleri ve edebi sistemleri dolaşmıştır ve böylece bugün bile popülerliğini devam ettirebilmektedir. Bu çalışma, farklı kültür bağlamları içerisinde Dracula'nın yan metinlerinin değişiklik gösterebildiğini ortaya koymuştur. Buna bağlı olarak, çalışmanın amacı Türk edebi sistemi içerisinde Dracula'nın yan metinlerini incelemek, bu yan metinlerin ne tür bir mesaj ilettiğini analiz etmek ve Türk toplumunun Dracula'yı hem bir roman hem de karakter bağlamında korku ögesi olarak değerlendirip değerlendirmediğini anlamaktır. Itamar Even Zohar'ın "kültür oluşturma" ve "repertuar" (2002) kavramları çalışmanın teorik arka planını oluşturmaktadır. Dracula ile bağlantılı Türkiye'deki tüm basılı çalışmalar vampir edebiyatı repertuarı için bir seçenek olarak sunularak incelenmiş ve bunların içinden tam metin çevirileri ve yeniden çevirileri vaka incelemesi olarak seçilmiştir. Seçilen 13 Türkçe yeniden çevirinin "yan metin" (Genette, 2001) ögeleri detaylıca analiz edilmiş ve bu yan metinleri seçen ajanlar ile okuyucuya vermek istedikleri mesajlar araştırılmıştır. Ek olarak bir online anket uygulaması yapılarak Türk toplumunun Dracula ile ilgili bakış açısını anlamak içi gerekli veri toplanmıştır. Sonuçlar, imge yaratma sürecinde belli yan metinlerin diğerlerinden daha fazla etkisi olabileceğini göstermiştir. Yan metinler okuru doğrulttukları mesajlarla etkileyebiliyor olsalar da, içinde bulundukları zaman, kültür ve çevrenin eğilimlerinden bağımsız tutulamazlar. Bu nedenle, zaman yan metinlerin, pazarlama stratejieri ya da siyasi sebeplerden etkilenebilir ve bunlardan dolayı değişebilir. Dolayısıyla verdikleri mesaj da kendileri gibi değişecektir. Anket sonuçları Dracula filmleri ve diğer görsel medya adaptasyonlarının etkisini açıkça ortaya koymuştur. Kitap okuyucuları ve film izleyicileri olarak ayrılan iki grup arasında belirgin farklılıklar gözlemlenmiştir. Anket sonuçları ayrıca Dracula'nın yalnızca kötü bir karakter olarak değerlendirilmediğini, hatta pek çok katılımcının karaktere yönelik olumlu bir bakış açısı olduğunu ortaya koymuştur. Anahtar Kelimeler: Bram Stoker, Dracula çevirileri, imge, yan metinsel analiz, repertuar