Çevre bilinci ve davranışı: Amasya Eğitim Fakültesi öğrencileri üzerine bir araştırma

Çevre sorunları, insanlığın var olduğu ilk günden bugüne süregelen problemlerdir. Canlı yaşamını olumsuz etkileyen bu sorunların ana kaynağı genellikle insanlar ve insanların faaliyetleri olarak görülmüştür. Ne zaman insan davranışlarını şekillendirirken kendisini, gelecek nesillerini ve doğada yaşayan diğer canlıları düşünerek hareket ederse, işte o zaman çevre sorunlarında azalma görülecektir. İnsan sağlığının da olumsuz etkilenmesi sonucunda çevre sorunları, insanlar için gereken önemi görmeye başlamıştır. Son zamanlarda çevre ve çevre sorunlarının araştırmalara çokça konu olması bu durumu destekler niteliktedir. Çevre sorunları tüm dünyayı ilgilendiren bir problemdir. Bu konuda yapılan ulusal ve yerel çalışmalar vardır. Ele alınan bu çalışma, çevre sorunları konusunda Amasya ili özelinde yapılmıştır. Bu çalışmanın amacı, Eğitim Fakültesi'nde öğrenim gören öğretmen adaylarının çevreye yönelik davranışlarını ve duyuşsal eğilimlerini incelemektir. Çalışmada nicel araştırma desenlerinden tarama (survey) modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2024-2025 Eğitim-Öğretim yılı güz döneminde Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi'nde öğrenim gören 201 öğretmen adayı oluşturmuştur. Çalışmada veri toplama araçları olarak "Çevreye Yönelik Duyuşsal Eğilimler Ölçeği" ve "Çevre Davranış Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizinde yapı geçerliliği için açımlayıcı faktör analizi (AFA), çoklu karşılaştırma gereken kısımlarda tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve bağımsız gruplar için t-testi uygulanmıştır. Çalışma sonucunda, çevreye yönelik duyuşsal eğilimler ölçeğinden elde edilen bulgulara göre yaş değişkeni açısından adaylar arasında istatistiksel olarak fark olmadığı gözlenmiştir. Cinsiyet değişkeni açısından bakıldığında kadın adaylar lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu görülmüştür. Bölüm değişkeni açısından bakıldığında bölümler arasında anlamlı bir fark tespit edilmiştir. Sınıf değişkeni açısından bakıldığında öğretmen adayları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı gözlenmiştir. Çevre dersi alma değişkeni açısından incelendiğinde öğretmen adayları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Sivil toplum kuruluşuna üye olma değişkeni açısından incelendiğinde "üyeyim" seçeneği lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu gözlenmiştir. Anne eğitim düzeyi değişkeni açısından incelendiğinde öğretmen adayları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Baba eğitim düzeyi değişkeni açısından incelendiğinde öğretmen adayları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı belirlenmiştir. En uzun yaşanılan yerleşim birimi değişkeni açısından incelendiğinde öğretmen adayları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür. Çevre aktivitelerine katılma sıklığı değişkeni açısından incelendiğinde öğretmen adayları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Çalışma sonucunda çevre davranış ölçeğinden elde edilen bulgulara göre yaş değişkeni açısından incelendiğinde öğretmen adayları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı gözlenmiştir. Cinsiyet değişkeni açısından incelendiğinde kadın adaylar lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu görülmüştür. Bölüm değişkeni açısından incelendiğinde anlamlı farklar olduğu tespit edilmiştir. Sınıf değişkeni açısından incelendiğinde öğretmen adayları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu gözlenmiştir. Çevre dersi alma değişkeni açısından incelendiğinde öğretmen adayları arasında istatistiksel olarak fark olmadığı görülmüştür. Çevre kurumuna üye olma değişkeni açısından incelendiğinde "üyeyim" seçeneği lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu gözlenmiştir. Anne eğitim düzeyi değişkeni açısından incelendiğinde öğretmen adayları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Baba eğitim düzeyi değişkeni açısından incelendiğinde öğretmen adayları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir. En uzun yaşanılan yerleşim birimi değişkeni açısından incelendiğinde adaylar arasında istatistiksel olarak fark olmadığı gözlenmiştir. Çevre aktivitelerine katılma sıklığı değişkeni açısından incelendiğinde "hiç bulunmadım" yanıtı ile "çok sık bulundum" yanıtı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu görülmüştür. Adayların duyuşsal eğilimler ölçeği ile çevre davranış ölçeğinden aldıkları puanların ortalamalarına bakıldığında, bu iki ölçek arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.