Çevresel yönetim muhasebesinin, çevresel ve finansal performans üzerine etkisi: Borsa İstanbul (BİST) üzerine bir uygulama

İşletmelerin kuruluş amaçlarından biri kâr etmek olsa da yaptıkları faaliyetlerin çevreden bağımsız olması durumu, hiçbir işletmenin göz ardı edemeceği kadar önemli bir olgudur. Kendini çevreden soyutlayan işletmelerin ise varlıklarını uzun süre devam ettiremeyeceği bilinen bir gerçektir. Buna karşın çevre konusuna duyarlı işletmeler aynı zamanda toplum nezdinde saygı ile karşılanacaklardır. Firmaların bu saygınlığı kazanabilmeleri ise faaliyetleri sonucunda çevreye verdikleri zararı minimal düzeyde tutmaları hatta hiç zarar vermemelerinden geçmektedir. Özellikle kimyasal alanda faaliyet gösteren firmaların atıkları sonucunda çevreye verdikleri zararları sık sık duymuşuzdur. Bu tip olayların işletme için olası sonuçları diğer bir deyişle hem kendisi hem de çevresinde yarattığı olumsuzlukların maliyeti olacaktır. Çevresel maliyetler hem iç hem de dış maliyetleri içerir. Bu maliyetler kısaca çevreye verilen zarar ve çevrenin korunmasıyla bağlantılı olarak ortaya çıkan tüm maliyetlerden oluşmaktadır. Çevresel Yönetim Muhasebesine uygun hareket eden firmaların bu maliyetlerden nasıl etkilendiğine yönelik yapılan araştırmalar, günümüzde en çok dikkatle korunması gereken faktörlerin başında gelen enerji, su, hammadde gibi faktörlerin tüketimine yönelik harcamaların düşürülmesi, işletmeler için rekabet avantajı yaratacağı sonucunu ortaya koymuştur. Bu bakış açısıyla yola çıkacak olursak; çevreye duyarlı teknoloji kullanmak, enerji maliyetlerini göz ardı etmemek, ekolojik dengeyi korumak firmaların rekabette göz önünde bulundurması gereken etmenlerdendir diyebiliriz. Bu çalışmada, Çevresel Yönetim Muhasebesinin, çevresel ve finansal performans üzerindeki etkisi incelenmiştir. Çalışmada, Borsa İstanbul (BİST)'e kote olmuş işletmelere yönelik uygulanan anket çalışması, Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) ile değerlendirilmiştir. Çalışmada yapısal model aracılığıyla elde edilen doğrudan etki katsayıları, çevresel yönetim muhasebesinin, çevresel performans girdisi, çevresel performans çıktısı ve firma performansı üzerinde olumlu etkiler gösterdiğini kanıtlamıştır. Çalışmada yapısal model aracılığıyla elde edilen dolaylı katsayı değeri ise çevresel yönetim muhasebesinin, çevresel performans çıktısı üzerindeki etkisinde çevresel performans girdisinin kısmi aracılık etkisi sağladığını göstermiştir.