Ceylanpınar Ovası yeraltı suyu kalitesinin ve kirlenme potansiyelinin belirlenmesi

Ceylanpınar Ovası Türkiye'nin en geniş tarımsal ve hayvansal kullanım alanına sahip ovası konumundadır. Ova yaklaşık olarak 2.000 km2'lik yüz ölçümüne sahip olup bunun yaklaşık 1.750 km2'si Tarım İşletmesi Genel Müdürlüğü (TİGEM), Ceylanpınar Tarım İşletmesi Müdürlüğü'ne ait arazilerdir. Bu çalışmada yeraltı suyu (YAS) kalitesini izlemek ve kirlenme potansiyelini tespit etmek amacıyla riskli ve hassas olan bölgelere ait mevsimlik ortalama YAS dağılım haritaları oluşturulmuştur. Çalışma, Nisan 2012, Temmuz 2012, Kasım 2012 ve Ocak 2013 dönemlerinde mevsimlik olarak bir yıl süreyle yürütülmüş olup, alınan yeraltı suyu örneklerinde elektriksel iletkenlik (EC), sıcaklık, pH gibi parametreler yerinde (in-situ); Mn, Al, Cd, Co, Cr, Fe, Ni, Pb, Si, Ba ve Zn gibi bir takım ağır metaller ve Ca, Mg, Na, K, klorür (Cl), florür (F), sülfat (SO4), bikarbonat alkalinitesi (HCO3), nitrit (NO3), nitrat (NO2) ve toplam fosfat (PO4) gibi anyon ve katyonlar laboratuvarda ölçülmüş; toplam sertlik, Sodyum Adsorbsiyon Oranı-Sodium Adsorption Ratio (SAR), % Na ve Kalıcı Sodyum Karbonat-Residual Sodium Carbonate (RSC) değerleri de hesaplamayla belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, ulusal ve uluslararası bir takım standart ve sınıflamalarına tabi tutulmuş, yeraltı sularına ait hidrokimyasal fasiyes tipi (Piper ve Schoeller) ve sulama suyu kalitesi (Wilcox ve ABD tuzluluk diyagramı) açısından sınıflamaları yapılmıştır.Sonuç olarak; Ceylanpınar Ovası birçok parametre açısından değerlendirildiğinde boşalma havzasının özellikle Gümüşsu ve Gökçayır İşletmelerine ait bölgelerde yüksek değerler ölçülmüştür. EC ve nitrat değerlerinin yine aynı bölgelerde çok yüksek olduğu ve standart değerleri aştığı, ağır metal açısından herhangi bir tehlikenin olmadığı tespit edilmiştir. Hidrokimyasal fasiyes açısından piper sınıflamasına göre sular; 5. tip Ca-HCO3'lı sular ve 9. tip karışık sular (Ca-Mg-Cl-SO4) olmak üzere 2 farklı tipte sular olarak belirlenmiştir. Sulama suyu kalitesi açısından Wilcox diyagramına göre sular; 1 adet örnekleme noktası ?şüpheli kullanılabilir?, 6 adet örnekleme noktası ?iyi kullanılabilir? ve diğer örnekleme noktaları ise ?çok iyi-iyi? olarak tespit edilmiştir. ABD Tuzluluk diyagramına göre ise sular C4S1 ?bazı özel koşullarda kullanılabilir?, C3S1 ve C2S1 ise ?her türlü sulamada kullanılabilir? sınıfında yer almakta olup, suların tarımsal kullanım için sulama suyu açısından uygun olduğu ifade edilebilir.