Ceza adalet sisteminde uzlaştırma

1970'lerde ilk defa Kanada ve ABD'de ortaya çıkan uzlaştırma, çok kısa bir süre içerisinde Dünyanın pek çok ülkesinde uygulanma imkânı bulmuştur. Temel felsefesini onarıcı adalet fikrinden alan uzlaştırma, tarafsız bir kişinin yardımıyla güvenli ve denetimli bir ortamda mağdurla failin bir araya gelmesine imkan sağlayan bir süreç olarak tanımlanmaktadır. Bu toplantılarda mağdur ve fail, suç ve suçun hayatlarına etkileri ve neler hissettikleri hakkında konuşurlar ve sorunun çözülmesi için ne yapılması gerektiğini birlikte değerlendirirek suç nedeniyle ortaya çıkan zararların giderilmesi amacıyla bir plan hazırlayabilirler. Mağdur ve faili karşılıklı olarak bir araya getirme fikri, adalet ve zararların tazmini gibi eski toplumsal değerlere dayanmaktadır. Dünya'da 1990'larda 150 kadar olan uzlaştırma programları, 2000'lerde 1200 programı aşmış bulunmaktadır. Uzlaştırma mağdurların suç ve suçlu hakkındaki sorularına yanıt bulmasına imkan sağlamaktadır. Mağdurlar maddi ve manevi ihtiyaçlarının karşılandığı bu sürece aktif olarak katılabilmektedirler. Araştırmalar uzlaştırmaya katılan kişilerin bu usulden oldukça memnun olduklarını göstermektedir. Bu Tezde, ceza adalet sistemimize yeni bir kurum olarak, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunuyla 1 Haziran 2005 tarihinde giren uzlaştırma kurumu incelenmiştir. Bu Tezin temel amacı, uzlaştırma kurumunun gerek felsefi alt yapısının gerekse de diğer ülkelerdeki uygulanma örneklerinin ayrıntılı bir şekilde açıklanması ve böylece Ülkemiz ceza adalet sistemi bakımından uygulanabilir bir uzlaştırma modelinin ortaya konmasına katkıda bulunulmasıdır. Bu amaçla üç bölüm olarak hazırlanan Tezin Birinci Bölümünde, uzlaştırmanın temel felsefi alt yapısını teşkil eden onarıcı adalet kavramına ve uzlaştırmanın temel özelliklerine ayrıntılı olarak değinilmiştir. İkinci Bölümde uluslararası hukukta uzlaştırma konusunda yaşanan gelişmeler ve bu gelişmelerin uluslararası belgelere yansıması ele alınmış ve karşılaştırmalı hukukta uzlaştırma uygulamaları ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Son olarak Üçüncü Bölümde, uzlaştırmanın ceza adalet sistemimiz içindeki yeri, uzlaştırma konusundaki yasal düzenlemeler, bu düzenlemelerin uygulamaya yansıması ve Ülkemiz açısından gerek mevzuat gerekse de uygulama yönünden uzlaştırma uygulamalarında yaşanan sıkıntılar ele alınmışk ve bu sıkıntılara çözümler geliştirilmeye çalışılmıştır.