Ceza Muhakemesi Hukukunda uzlaşma

Ceza adalet anlayışına yeni bir bakış açısı kazandıran "onarıcı adalet" uygulamalarından biri olan uzlaşma kurumu, ülkemiz ceza sistemine 2004 yılında kabul edilen 5237 Sayılı Ceza Kanunu ve 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile girmiştir. Kanuni düzenlemelerin gerekçesinde; yargılama makamlarının gereksiz iş yükünden kurtarılması ile yargılama sürecinin hızlandırılması, yargılama masraf ve maliyetlerinin düşürülmesi yanında mağdurun zararının giderilmesi ve failin sorumluluk bilinci ile ıslah edilmesi amaçlarına ulaşmak; uzlaşma kurumundan beklenenler arasında sıralanmıştır. Yargılamaların uzun sürmesi ve toplumda adalete olan güvenin azalması ile huzur ortamının tesisinin zorlaştığı günümüzde; uzlaşma kurumundan beklenen faydanın gerçekleşmesi kapsamında ilk önce bu kurumun temeli, amacı, şartları ve uygulama usulü benimsenmelidir. Mağdur ve failin kendilerini rahatça ifade edip, suç nedeniyle ortaya çıkan olumsuz durumu gidermek adına anlaşma sağlamaları, sadece bu ilişkinin taraflarına değil; yargılama sürecindeki uygulayıcılar ile toplumun tüm bireylerine sosyal barışın tesisi anlamında fayda sağlayacaktır. Söz konusu faydaya en üst seviyede ulaşabilmek adına hazırlanan bu çalışma iki bölümden meydana gelmektedir. Çalışmamızın ilk bölümü; uzlaşma kavramı ve uzlaşmanın tarihsel gelişimi ile ceza hukuku ilkeleri bakımından değerlendirmelerin yapıldığı genel bilgilerden oluşmaktadır. Bu bölümde ayrıca mukayeseli hukuktaki durum ile birlikte Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi kararlarının etkisi ile ülkemizdeki tarihi gelişim süreci de incelenmiştir. İkinci v bölümde ise; Türk Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukukunda uzlaşmanın kendisine edindiği yer, bu anlamda hukuki nitelik ve benzer kurumlarla ilişki konuları incelenmiş; ardından, uzlaşmanın uygulama şartları ve usulü üzerinde durulmuştur. Anahtar Kelimeler: Uzlaşma, Uzlaştırma, Mağdur Fail Arabuluculuğu, Onarıcı Adalet.