Cezalı tahmincilere dayalı granger nedensellik analizi ve uygulamaları

Clive W. Granger'in (1969) literatüre kazandırdığı nedensellik kavramı, başlangıçta iki zaman serisi arasındaki ilişkileri sınamak için tanımlanmıştır. Ancak, ikiden fazla değişken için testin nasıl uygulanacağı doğrudan ele alınmamıştır. Eichler (2005) tarafından geliştirilen Grafiksel Granger nedensellik modellerinde, Granger nedensellik kavramı ikiden büyük sayıda değişken için genişletilmiştir. Granger nedensellik testi için literatürde yararlanılan algoritmaların çoğu bir istatistiksel anlamlılık testine dayanmaktadır. Modele alınan değişken sayısının yeterince büyük olması, Granger nedensellik testlerinin hesaplanmasında büyük sorunlar oluşturabilmektedir. Lozano vd. (2009), Granger nedensellik yöntemleri için herhangi bir zaman serisinin gecikmeli değerleri arasında grup yapısının uygun bir şekilde formüle edilmesinin çok önemli olduğunu vurgulamışlardır. Bahadori ve Liu (2013) ise Granger nedensellik yaklaşımının, yetersiz sayıda gözlemin verildiği yüksek boyutlu bir veri seti için tutarlı sonuçlar veremeyebileceğini belirtmişlerdir. Granger nedensellik testlerinde yaşanan bu gibi sorunlara çözüm getirmek amacıyla çeşitli cezalı tahmincilere dayalı Granger nedensellik yaklaşımları geliştirilmiştir. Literatürde cezalı tahmincilere dayalı Granger nedensellik yöntemlerinin iktisadi değişkenler bağlamında uygulamaları yok denecek azdır. Bu çalışmada zaman serisi ve panel veri olmak üzere iki farklı iktisadi veri grubu cezalı tahmincilere dayalı Granger nedensellik yaklaşımlarıyla incelenmiştir. Zaman serileri bağlamında, Türkiye'de kamu iç borçları ile bazı temel makroekonomik göstergeler arasındaki ilişki analiz edilmiştir. Panel veri bağlamında ise gelişmekte olan 30 ülkede ekonomik büyüme, enerji tüketimi, dış ticaret dengesi ve finansal gelişme arasındaki ilişki araştırılmıştır. Anahtar Kelimeler: LASSO Granger, Elastik net Granger, Copula Granger, Kesik LASSO