Sovyet sonrası cumhuriyetlerde resmi dil politikalarının değişimi ve ulus inşasının gidişatı

Dünyada kullanılan binlerce lisan arasında devlet kurum ve kuruluşları tarafından tanınmaya layık görülen dillerin sayısı oldukça azdır. Bir dilin devlet tarafından tanınması, toplumsal-dilsel gerçeği doğrudan yansıtmaksızın çeşitli unsurlara dayanarak gerçekleşir. Dil ve grup kimlikleri arasında oluşan simgesel bağ ve böyle bir bağın ulus inşa sürecine etkisi, bu unsurlar arasında önemli bir yer tutar. Bir yandan bu durum, olası resmi dil politikalarını hassas, çelişkili ve tartışmalı bir politika kategorisine taşırken; öte yandan tartışma sonucu kabul edilen bir resmi dil politikası değişime direnç gösterme niteliğini de kazanır. Bu durumda resmi dil politikası hangi koşullarda değişebilir? Bu doktora tezi, böyle bir değişimin zamanlama ve doğrultusunu etkileyen unsurların birleşimini incelemektedir. Araştırma, ampirik bilmeceyi oluşturan Belarus, Ukrayna ve Letonya vaka ülkeleri arasında ve her ülke içinde ayrı zamansal karşılaştırma biçiminde tasarlanmıştır. Bu üç komşu eski Sovyet ülkesi, ilk başta benzer resmi dil politikalarını seçtikten sonra politikalarda değişim konusunda hızla farklılık göstermeye başlamıştır. Bağımsız ulus inşasının onuncu yıldönümü sonrası Ukrayna'da eski dil politikası hala yürürlükteyken Belarus ve Letonya ise kendi politikalarını ters doğrultuda yenilemişlerdir. Araştırmanın bulgularına göre resmi dil politikasının değişimi, seçkin grupları arasındaki güç paylaşımında dengenin bozulup yeniden oluşmasından kaynaklanan, desteklenen dil politikası bağlamında birleşen müdafaa koalisyonunun güçlenmesi ile meydana gelmektedir. Buna ek olarak ulus inşa sürecini ve ulusal kimliği tanımlayan egemen söylem, seçkinlerin politika tercihleri ve muhtemel politika seçenekleri üzerinde şekillendirici ve sınırlandırıcı bir etki göstermektedir.