Osmanlı, Safevi ve Babürlü kitap kültürlerinde nizami hamselerinin değişen ikonografisi

Bu tez, 1450-1600 arasında Safevi, Osmanlı ve Babürlü İmparatorluklarında üretilen veya tamir edilen resimli Nizami Hamse yazmalarını incelemekte ve bu imparatorlukların kitap kültürlerinde ikonografik havuz, resimleme programı ve resimlemeye yaklaşımları açısından aynı eserin Timurlu yazmalarından nasıl esinlendiğini ve onlara nasıl karşılık verdiğini anlamayı amaçlar. Bu amaçla bahsi geçen dört hanedan için üretilen on el yazması eser incelenmiş ve resimleme programları ve tematik gündemleri karşılaştırılmıştır. Tezin ana argümanı, bu üç erken modern Müslüman imparatorluğun her birinin Timurlu mirasıyla kurdukları ilişkiyi farklı bir şekilde inşa ettikleri ve Timurlu hanedanı karşısındaki kronolojik ve coğrafi konumlarının ve farklı kültürel ve siyasi dinamiklerinin bu ilişkide belirleyici olduğudur. Çalışma, Safevi resim sanatının Timurlu sanatıyla ilişkisinin sanatçılar ve gelenekleri çerçevesinde geliştiğini, Osmanlı ve Babürlülerin Timurlulara bakışının ise hanedanlık perspektifinde oluştuğunu ortaya koyar. Osmanlılar Timurluların kültürel prestijine hayranlık duyuyorlardı ve kendi ürünlerinde onlarla rekabet halindeydiler, Babürlüler ise Timurlular ile aralarında bulunan soy bağını vurgulayarak resimlerinde bu bağı vurguladılar. Çalışma, bu hanedanlar arasındaki ilişkileri detaylandırması ve bu ilişkiyi tek bir metnin resimlenişi üzerinden ortaya koymasıyla mevcut literatüre katkıda bulunmaktadır. Bu metnin resimlenişi bizatihi Timurlu mirasıyla belirli bir ilişkiyi gösteriyordu ve metnin içeriği, görsel sanatlar üzerine sürdürdüğü tartışmalarla resimlerin entelektüel boyutunu derinleştiriyordu.