Çiftçi hedeflerine uygun optimum plan önerileri ve uygulanabilirliklerinin analizi

Bu araştırmanın ana amacı, çiftçi hedeflerini ve sahip olduğu koşulları dikkate alarak, çiftçi düzeyinde uygulanabilirliği yüksek optimum üretim desenlerinin elde edilmesidir. Çiftçi koşullarını temsil eden belli senaryolar çerçevesinde uzmanlar tarafından geliştirilmiş optimum planların çiftçiler tarafından kabul düzeyi ve olası ödeme isteği analiz edilmiştir. Planlamanın en önemli ögesi olan güvenilir çiftçi kayıtlarının hangi koşullarda ve nasıl tutulması gerektiği de irdelenmiştir. Araştırmanın ana materyalini İzmir ilinin Menemen, Torbalı ve Tire ilçelerinden 120 tarım işletmesinden 2014 yılı üretim dönemine ilişkin olarak anket yöntemiyle toplanan orijinal veriler oluşturmuştur. Best-Worst analizi sonucuna göre, çiftçiler planlamaya dayalı üretim yapmanın getireceği en önemli avantaj olarak "daha yüksek gelir elde ederim" ifadesini görmektedirler. Çiftçilere sunulan optimum plan senaryolarının analiz sonuçlarına göre; çiftçilere optimum planda önerilen ürünlerden çiftçinin bildiği, yetiştirdiği ve istediği ürünlerin sayısı ne kadar fazla ise optimum planın uygulanma olasılığı o derece yüksek olmaktadır. Eğer optimum plana dahil olan ürünler çiftçinin sahip olduğundan çok arazi gerektiriyorsa bu durumda planın kabul edilme eğiliminin azaldığı belirlenmiştir. Diğer yandan, deneyimin ileriki yıllarında ve ailede tarımda çalışan kişi sayısı arttıkça çiftçiye önerilen optimum planın uygulanma olasılığının arttığı görülmüştür. Bu çalışmada, çiftçilerin benimseyeceği farklı yaklaşımlar ve bu yaklaşımlara ait çeşitli bileşenler dikkate alınarak uygulanma ihtimali en yüksek üç farklı planlama model önerisi geliştirilmiştir. Buna göre çiftçilerin; tarımsal üretimdeki temel amaçlarının en yüksek gelirli üretim yapmak olduğu, bu amaca göre tahsis edeceği arazi büyüklüğünü belirlerken elindeki sermaye ve kredi miktarını dikkate aldığı, planlama için Tarım Bakanlığı ziraat mühendisinden destek almak istediği, yetiştirmek istediği ürüne karar verirken daha yüksek gelir sağlayan ürünler olmasına dikkat ettiği model (En İyi Model 1), en çok tercih edilen model olarak ortaya çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: İşletme planlaması, optimum plan, kayıt tutma.