Cinânî'nin mensur hikâyelerinde mekân

Cinânî XVI. yüzyıl Türk edebiyatının önemli edebî şahsiyetlerden biridir. Büyük oranda şiir etrafında şekillenen klasik Türk edebiyatında şairliği yanında önemli münşiler arasında gelmektedir. Muzip karakterini kendine has üslubu ile birleştiren Cinânî, Bedâyiü'l-Âsâr'da düzyazıdaki ustalığını göstermektedir. XVI. yüzyıl yaşantısını Bedâyiü'l-Âsâr'da araştırmacıların gözleri önüne seren Cinânî, bazı hikâyelerinde kurgu ve karakter gelişimi açısından modern hikâyeleri 250 yıl önce yakalar. Dönemin Osmanlı'sının sınırları içerisinde yer alan önemli merkezlerle birlikte Hindistan, İran gibi coğrafyalarda geçen toplam 99 anlatının yer aldığı Bedâyiü'l-Âsâr mekân olarak incelenecek zengin bir eserdir. Bu çalışmada Cinânî'nin hikâyelerinde yer verdiği mekânlar detaylıca incelenmiştir. Bunu yaparken modern hikâyelerdeki mekân inceleme yöntemleri kullanılmıştır. Mekânlar çevresel ve algısal olarak ikiye ayrılmıştır. Bu başlıklar altında her mekân hakkında detaylı bilgilere yer verilmiştir. Algısal olarak ele alınan mekânlarda ise mekân ve karakter ilişkisi üzerinde durulmuştur. Mekân açısından incelenen hikâyeler klasik hikâyenin olaya ve mekâna bakışının sanıldığı gibi yüzeysel olmadığını gösterir. Külliyattaki tüm hikâyelerde olmasa da bazı anlatılarda mekânın en az modern örneklerinde olduğu kadar gerçekçi bir şekilde ele alındığı görülür. Cinânî mekânı kahramanların davranışlarına yön veren bir unsur olarak ele alır. Bedâyiü'l-Âsâr'da XVI. yüzyıl Osmanlı coğrafyasının önemli şehirleri Cinânî'nin hikâyelerinde tüm renkleri ve farklı tabakadan insanları ile gözler önüne serilir.