Çocuk Besleme Anketi'nin (Child Feeding Questionnaire-CFQ) geçerlilik ve güvenilirliğinin saptanması ve Türk ebeveynlere uygulanması

Bu çalışmanın amacı; Çocuk Besleme Anketi (Child Feeding Questionnaire- CFQ) ölçeğinin Türkçe formunun ilköğretim çağındaki öğrencilerin ebeveynleri için geçerliliği ve güvenilirliğinin sınanmasıdır. Ayrıca çalışmada ebeveynlerin çocuklarını besleme biçimleri (baskı, sınırlandırma, gözlem, vb.) ile çocukluk çağı şişmanlığı veya zayıflığı ve besin alımı arasında önemli bir etkileşim olup olmadığını incelemek amaçlanmaktadır. 25-75 yaş grubu arası 112'si (% 22.9) erkek ve 378'i (% 77.1) kadın olmak üzere toplam 490 ebeveyn araştırma kapsamına alınmıştır. Ebeveynlerin ilköğretime devam eden çocuklarının 240'ı kız (% 49.0) ve 250'si erkek (% 51.0) olmak üzere antropometrik ölçümleri alınmıştır. Analizler sonucunda `Çocuk Besleme Anketi-CFQ'nun orijinalinde olduğu gibi 7 alt ölçek ve 28 maddeden meydana geldiği bulunmuştur. Bu alt ölçekler `Kısıtlama', `İzlem', `Yeme Baskısı', `Çocuk Besleme İçin Algılanan Sorumluluk', `Çocuk Ağırlığı Hakkındaki İlgi', `Algılanan Çocuk Ağırlığı' ve `Algılanan Ebeveyn Ağırlığı' dır. Belirlenen 7 faktör CFQ anketinin % 66.96'sını açıklamaktadır. Faktör yükleri 0.61 ile 0.95 arasında değişmektedir. Tüm ölçeğin iç tutarlılık katsayısı ise 0.79 olarak bulunmuştur. Tüm ölçeğin test-tekrar test sonucu bulunan güvenirlik katsayısı ise 0.81'dir. Bulgular `Çocuk Besleme Anketi-CFQ'nun Türkiye'de kullanılabilir geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğunu göstermiştir. Erkek ve kız çocuğa sahip ebeveynlerin BKİ'leri artıkça `algılanan aile ağırlığı' ve `kısıtlama' davranışları da artmaktadır. Çocuk besleme davranış biçimleri açısından saptanan bu ilişki erkek çocuğa sahip ebeveynler de kız çocuğa sahip ebeveynlerden daha güçlüdür. Ayrıca kız çocuğa sahip ebeveynlerin BKİ'leri ile `çocuk ağırlığı hakkındaki ilgi' davranışı arasında pozitif yönde korelasyon tespit edilmiştir. Erkek çocuğa sahip ebeveynlerin çocuklarının BKİ'leri artıkça `algılanan çocuk ağırlığı' ve `kısıtlama' davranışları artarken, `yeme baskısı' azalmaktadır. Kız çocuğa sahip ebeveynlerin çocuklarının BKİ'leri artıkça `algılanan aile ağırlığı', `çocuk ağırlığı hakkındaki ilgi', `kısıtlama' davranışları artmakta, `izlem' ise azalmaktadır. Kız çocuğa sahip ebeveynlerin; çocuk besleme davranışlarından `kısıtlama' alt faktörü ile `kısıtlayıcı yeme' davranışı arasında pozitif yönde, `algılanan aile ağırlığı' ve `kısıtlama' ile `dışsal yeme' davranışı arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Erkek çocuğa sahip ebeveynlerin, `algılanan çocuk ağırlığı' ile `kısıtlayıcı yeme davranışı' arasında negatif yönde anlamlı, `kısıtlama' ile ise pozitif yönde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Ayrıca `izlem' çocuk besleme davranışı ile `duygusal yeme' davranışı arasında da anlamlı negatif bir ilişki saptanmıştır