Çocuk edebiyatımızda serüven romanları üzerine bir inceleme

İnsanın keşfetme, tanıma-tanımlama ihtiyacı; yaş, cinsiyet, kültürel alt yapı gibi nedenlerle oldukça karmaşık bir hale gelmekte; bu unsurlarla çeşitlilik gösteren duygu ve düşünce dünyası insanın bir üretimi olan edebiyatı da etkilemektedir. İnsanın sınıflandırılmasıyla ortaya çıkan çocukluk dönemi, çocuğu kendi içinde inceleyen; onun ihtiyaçlarını keşfetmeye çalışan bir disiplin doğurur. Bu ise, bilimin en büyük destekleyicisi olan edebiyatta yeni bir yazın dönemi başlatır. Önceleri yaş farkı gözetmeksizin yazılan kitaplar çocuklara göre uyarlanırken daha sonra hedef kitlesi çocuklar olan bir yazın dönemi başlar.Çocuklar için uyarlanan kitapların başında serüven (macera) kitapları gelmektedir. Çünkü serüven, yeniliğe, yeni yerleri keşfetmeye, soru sormaya, heyecan duymaya, tehlikeye atılmaya eğilimli çocukların ihtiyaçlarını karşılayabilecek bir türdür.Serüven romanları önceleri sadece olayın ön planda tutulduğu, heyecan unsurunun yoğun olarak incelendiği zayıf eserler olarak görülürken türler arasındaki yakınlaşma, etkileşim ile bu türde verilen eserlerde de biçimsel özellikler geliştirilerek psikolojik çözümlemelere yer verilmiştir.Günümüzde çocukların ilgiyle takip ettiği, birden fazla baskı yaparak çok satan kitaplar listesine giren serüven romanlarının niteliği yıllardır tartışılmaktadır. Bazı araştırmacılar serüven romanlarının yapay bir kurguya, gerçekdışı kahramanlara sahip olduğunu ve bu nedenle çocuk kitaplarında bulunması gereken özellikleri karşılamadığını düşünmektedir. Buna karşın nitelikli serüven romanlarının 10-12 yaş arası serüven çağı olarak adlandırılan dönemde çocukların okuma alışkanlığını geliştirdiğini; heyecan unsurlarıyla eğlendirirken çatışma unsurlarıyla problem çözmeye yönlendirdiğini düşünenler de vardır.Dört ana bölümden oluşan çalışmanın ilk bölümünde çocuk ve edebiyat kavramları üzerinde durulmuş, serüven romanının tanımı ve gelişimine değinilmiştir. Çalışmada ele alınan problem tanımlanarak araştırmanın amacı, önemi ve sınırlılıkları belirtilmiştir.Araştırmanın yönteminin yer aldığı ikinci bölümde, verilerin toplanması, çözümlenmesi ve yorumlanmasında izlenen yol ile ilgili açıklamalar yer almış, araştırmanın evren ve örneklemi ortaya koyulmuştur.Araştırmanın amacına dayalı olarak ortaya koyulan bulgular bölümünde çocuk edebiyatımız içinde yer alan Aytül AKAL'ın dört kitaptan oluşan `Süper Gazeteciler' serisi, Fatih ERDOĞAN'ın iki kitaptan oluşan `Mavibulut Macera' serisi Mavisel YENER'in dört kitaptan oluşan `Dolunay Dedektifleri' serisi, çocuk yazınında uygun görülen ölçütler dahilinde incelenmiştir. Çalışmada en az iki seriden oluşan ve yasadışı olayların konu alındığı kitaplar yer almıştır.Kahramanların konuşmaları ve davranışları yoluyla arkadaşlık, yardımlaşma, çocuk-yetişkin ilişkisi, eleştirel düşünmenin önemi gibi hususlara vurgu yapılan kitaplarda kurguyu oluşturan olaylar heyecan unsurları ve ipuçlarıyla geliştirilmiş; olumsuz davranışlar sergileyen kişilerin toplum içindeki saygınlıklarını kaybederek cezalandırıldıklarına dikkat çekilmiştir.