Çocuk ve ergenlerde antipsikotik ajanların etki ve yan etkileri: Naturalistik izlem çalışması

Amaç: Çocuk ve ergen psikiyatri servisinde yatarak tedavi gören ve AP kullananların ilaca bağlı etki ve yan etkilerinin yatış, 3. ve 6. ayda gözlemlenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırmaya 1 Aralık 2020- 30 Mayıs 2021 tarihleri arasında Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları kliniğinde yatarak tedavi gören 94 katılımcı dâhil edilmiştir. Tanılar K-SADS PL ile konulmuştur. Tanılara yönelik; CGI-S, ÇDDÖ, SCARED, SDKL, YMDÖ, SANS-SAPS ve ÇY-BOKÖ; EPS yan etkilerini belirlemek amacıyla, UKU, LÜAYEDÖ, EBDÖ, BAÖ ve AİHÖ uygulanmıştır. Tüm kontrollerde; boy, kilo ve bel çevresi ölçülmüştür, hemogram ve serum örnekleri alınmıştır. Bulgular: Tanılara bakıldığında %30.8'i (n=29) MDB, %14.9'sı (n=14) OSB, %13.8'i (n=13) BB ile ilk 3 sıradadır. AP'lerin; %28.7'sinin (n=27) risperidon, %27.7'sinin (n=26) olanzapin, %21.3'ünün (n=20) aripiprazol, %8.5'inin (n=8) UE risperidon, %8.5'inin (n=8) klozapin ve %5.3'ünün (n=5) ketiyapin olduğu görülmüştür. MDB olanların, ÇDDÖ skoru incelendiğinde, aripiprazol kullananlar risperidon'a göre skorda daha belirgin bir düşme yapmıştır. BB tanısı olanların YMDÖ skoru incelendiğinde olanzapinin, UE risperiona göre daha anlamlı düşme yaptığı görülmüştür. OSB tanısı olanların SDKL skoru incelendiğinde, olanzapin aripiprazole göre daha anlamlı düşüş yapmıştır. SCH ve psikotik bozukluk olanların, SANS-SAPS ölçeği incelendiğinde, klozapinin olanzapine göre skorda daha anlamlı düşme yaptığı görülmüştür. Hastaların CGI-S puanlarında 6 ayda anlamlı bir azalma olmuştur. AKG ve HOMAIR'de anlamlı artış yapan olanzapindir. Klozapin ve olanzapinin total kolestrol ve TG'i anlamlı derecede arttırmıştır. Prolaktin düzeyinde, anlamlı artış yapan UE risperidondur. EPS yan etkileri total ölçek skorları ile incelendiğinde anlamlı yan etkiyi yapan risperidondur. Katılımcıların %17'sinde (n=16) ADR gelişmiştir, %50 oranında (n=8) okulerjik kriz görülmüştür. Yatışlardan yaklaşık 6.81 ± 5.71 gün sonra ADR gelişmiştir. Sonuç: Kullanılan AP'lerin etki ve yan etkileri çeşitli ölçekler ile uzunlamasına değerlendirilmiştir. AP'lerin hastalıkların şiddetinde anlamlı derecede bir azalma yaptığı ve etkin olduğu görülmüştür. Aynı zamanda AP'ler nedeniyle birçok yan etki açısından risk altında olunduğu görülmüş olup, AP kullanan çocuk ve ergenlerin düzenli takipleri gerekmektedir.