Çocuk ve ergenlerde şaşılık cerrahisinin yaşam kalitesine etkisi

Çocuk ve Ergenlerde Şaşılık Cerrahisinin Yaşam Kalitesine Etkisi Şaşılık, ambliyopi, derinlik algısında bozulma, diplopi gibi görsel işlev bozukluklarına ek olarak, şaşılıkla ilişkili sosyal damgalanma, psikososyal sorunlar ve azalmış özsaygı da görülebilmektedir. Bu nedenle şaşılık tedavisinin en önemli ilgi alanlarından biri de hastanın yaşam kalitesini iyileştirmektir. Bu çalışmada amacımız, şaşılık cerrahisi planlanan çocuk ve ergenlerde cerrahi öncesi ve şaşılığın cerrahi olarak düzeltilmesi sonrası yaşam kalitesi algısında bir değişiklik olup olmadığı değerlendirmektir. Şaşılık nedeniyle cerrahi kararı verilmiş 8-18 yaş arası hastalar prospektif olarak değerlendirildi. Demografik bilgileri, kayma etiyolojisi, sınıflaması-derecesi, anormal baş pozisyonu, eşlik eden diğer muayene bulguları ve uygulanan cerrahi prosedürler kaydedildi. Hastalara cerrahi kararı açıklamadan önce ve cerrahiden en az 3 ay sonra olacak şekilde sosyodemografik, sosyoekonomik ve sosyal ilişkileri değerlendiren Türkçe versiyonu validasyon çalışması yapılmış KIDSCREEN-52 yaşam kalitesi ölçeği uygulandı. Çalışmaya 14'ü (%43,8) erkek 32 kişi dahil edildi. Ortalama yaş 11,5 yıldı. Ekzotropya 13 (%40,6) vakada mevcuttu ve en sık görülen şaşılık tipi olarak belirlendi. Olguların etyolojisine bakıldığında 21'i (%65,6) konjenital, 11'i (%34,4) paralitik şaşılıktı ve 8'inde (%25) iki gözde kayma saptandı. Preoperatif ve postoperatif uygulanan KIDSCREEN-52 ölçek sonuçları karşılaştırıldığında bedensel iyilik, genel duygulanım, özerklik, aile ev ilişkileri, finansal kaynaklar, sosyal ilişkiler-arkadaş ve okul soru gruplarında istatistiksel anlamlı farklılık saptanmazken (p>0,05); ruhsal iyilik, kendini algılama ve zorbalık sosyal kabul soru gruplarında istatistiksel anlamlı farklılık saptanmıştır (p<0,05). Kayma etiyolojisine, tipine ve derecesine göre alt grup analizleri yapıldığında benzer sonuçlar elde edilmiştir. Şaşılığın cerrahi olarak düzeltilmesi fonksiyonel olarak düzelmenin yanında, yaşam kalitesi algısı üzerinde de olumlu etki göstermektedir. Bu yaştaki hastaların kendi farkındalıklarının çok kolay değişebileceği ve sosyal statüye kendini kabul ettirmede zorbalığa varan boyutta zorluklarla karşılaşabileceği düşünüldüğünde cerrahi müdahalenin önemi daha da anlaşılmaktadır. Anahtar Kelimeler: KIDSCREEN-52, şaşılık, şaşılık cerrahisi, yaşam kalitesi.